Không phải 5, Việt Nam sẽ có thêm 6 thành phố trực thuộc Trung ương

Trong nhiều năm, quá trình đô thị hóa ở Việt Nam chủ yếu diễn ra theo cách quen thuộc: Mở rộng khu dân cư, phát triển thêm khu công nghiệp và xây dựng hạ tầng để đáp ứng tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Nhưng trong các quy hoạch mới đến năm 2050, cách tiếp cận đang thay đổi. Các đô thị không chỉ cần lớn hơn về quy mô, mà phải đảm nhận vai trò rõ ràng trong cấu trúc phát triển quốc gia.

Theo định hướng đó, ít nhất sáu địa phương đang được đặt vào lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương gồm Ninh Bình, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Bắc Ninh, Phú Thọ và Đồng Nai.

Điều đáng chú ý là những địa phương này không giống nhau về nền tảng phát triển khi mỗi nơi đại diện cho một mô hình đô thị khác nhau, phản ánh cách Việt Nam đang tổ chức lại không gian kinh tế.

Quảng Ninh: Từ địa phương du lịch đến trung tâm giao thương

Quảng Ninh từ lâu đã được biết đến như một điểm đến du lịch nổi tiếng. Tuy nhiên, chiến lược phát triển của địa phương đang mở rộng hơn nhiều so với hình ảnh truyền thống đó.

Tại Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030 và phát triển thành vùng đô thị có tầm ảnh hưởng khu vực vào năm 2045.

Nhờ hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và mạng lưới hạ tầng kết nối, Quảng Ninh đang định hình vai trò cửa ngõ giao thương của khu vực phía Bắc.

Trong mô hình phát triển mới, du lịch vẫn là một lợi thế lớn, nhưng sẽ không còn là trụ cột duy nhất của nền kinh tế địa phương.

Ninh Bình: Bài toán đô thị hóa gắn với di sản

Trong quy hoạch điều chỉnh, Ninh Bình đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đóng vai trò cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng.

Địa phương hướng tới xây dựng một nền kinh tế dựa trên ba trụ cột gồm công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ du lịch chất lượng cao và phát triển đô thị xanh. Hạ tầng được định hướng kết nối mạnh với các trung tâm kinh tế trong nước cũng như quốc tế.

Tầm nhìn đến năm 2050, Ninh Bình được định hình là đô thị sinh thái, thông minh và hiện đại, đồng thời là trung tâm du lịch - dịch vụ quan trọng của cả nước.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của địa phương không phải là thiếu tiềm năng phát triển, mà là làm sao thúc đẩy đô thị hóa mà vẫn giữ được các giá trị di sản. Với quần thể danh thắng Tràng An và nhiều di tích lịch sử, Ninh Bình phải tìm cách cân bằng giữa bảo tồn và phát triển. Nếu thành công, đây có thể trở thành một trong những mô hình đô thị di sản hiếm hoi của Việt Nam.

Bắc Ninh: Từ công xưởng công nghệ đến đô thị sáng tạo

Bắc Ninh là một trong những địa phương có tốc độ công nghiệp hóa nhanh nhất cả nước. Nhiều tập đoàn công nghệ lớn đã chọn nơi đây làm trung tâm sản xuất trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tỉnh đặt mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Theo lãnh đạo tỉnh, quá trình này không chỉ là sự thay đổi về mặt hành chính mà còn là bước nâng cấp toàn diện về mô hình phát triển.

Thách thức lớn của Bắc Ninh hiện nay không nằm ở việc thu hút thêm nhà máy, mà ở việc xây dựng môi trường sống đủ chất lượng để giữ chân lực lượng lao động trình độ cao.

Trong tầm nhìn mới, địa phương hướng tới mô hình đô thị công nghiệp - dịch vụ - đổi mới sáng tạo.

Khánh Hòa: Bước chuyển của một đô thị biển

Khánh Hòa cũng đang theo đuổi mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2027.

Theo lãnh đạo tỉnh, địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP khoảng 10-11% trong năm 2026 và duy trì mức tăng trưởng bình quân 11-12% trong giai đoạn 2026-2030.

Chiến lược phát triển của Khánh Hòa đang dần dịch chuyển từ mô hình đô thị du lịch sang đô thị biển đa chức năng. Bên cạnh du lịch nghỉ dưỡng, địa phương chú trọng phát triển dịch vụ logistics, cảng biển và các ngành kinh tế biển.

Với vị trí chiến lược tại Nam Trung Bộ cùng hệ thống cảng biển và tiềm năng dịch vụ cao cấp, Khánh Hòa được kỳ vọng trở thành trung tâm kinh tế biển quan trọng của khu vực.

Phú Thọ: "Ẩn số" của khu vực trung du

So với các địa phương khác, Phú Thọ được xem là trường hợp đặc biệt.

Tỉnh không có lợi thế biển và cũng không phải trung tâm du lịch lớn. Tuy nhiên, vị trí địa lý của Phú Thọ lại nằm ở điểm kết nối giữa vùng trung du miền núi phía Bắc với đồng bằng Bắc Bộ.

Theo quy hoạch đến năm 2030, địa phương đặt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của Vùng Thủ đô, phát triển các ngành công nghiệp, thương mại, logistics, du lịch và dịch vụ y tế.

Tầm nhìn đến năm 2050 là trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ. Nếu kế hoạch này thành hiện thực, Phú Thọ có thể đóng vai trò trung tâm logistics của khu vực.

Đồng Nai: Đô thị sân bay của miền Nam

Ngoài năm địa phương kể trên, Đồng Nai cũng đang được quy hoạch để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2035.

Với dự án sân bay Long Thành cùng vị trí giáp TP. HCM, tỉnh được định hướng phát triển theo mô hình đô thị sân bay kết hợp công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ quốc tế.

Quy hoạch đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10-12% mỗi năm, trong khi kinh tế số dự kiến chiếm hơn 30% GRDP.

Đồng Nai cũng hướng tới xây dựng mô hình phát triển dựa trên kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trong dài hạn.

Việc sáu địa phương cùng hướng tới mô hình thành phố trực thuộc Trung ương cho thấy đô thị hóa tại Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới.

Nếu trước đây các đô thị chủ yếu mở rộng về diện tích và dân số, thì trong các quy hoạch hiện nay, yếu tố quan trọng hơn là chức năng và vai trò kinh tế.

Mỗi thành phố tương lai được kỳ vọng đảm nhận một vị trí riêng trong hệ thống phát triển quốc gia: Đô thị di sản, trung tâm logistics, đô thị biển, đô thị công nghiệp hay đô thị sân bay. Sự xuất hiện của những cực phát triển mới này có thể sẽ định hình lại bản đồ kinh tế của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới, đồng thời là bàn đạp dài hạn cho đất nước trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.