Khu công nghiệp là nền tảng của một hệ sinh thái sản xuất mới

Hiện nay, bất động sản khu công nghiệp ngày càng có thêm dư địa tăng trưởng từ làn sóng đầu tư sản xuất mới. Cùng với đó là sự gia tăng của dòng vốn FDI, nhu cầu về đất công nghiệp, nhà xưởng xây sẵn, kho vận và hạ tầng logistics đang ngày càng rõ nét.

Theo đó, các nhà đầu tư hiện không chỉ tìm kiếm một khu đất có vị trí thuận lợi mà còn quan tâm tới nhiều khía cạnh khác như tốc độ triển khai, chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối chuỗi cung ứng, năng lượng, môi trường và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Phát triển một khu công nghiệp đòi hỏi lượng vốn lớn và kéo dài qua nhiều giai đoạn, từ giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giao thông nội khu, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải đến phát triển các công trình dịch vụ.

Đồng thời, còn phải đáp ứng thêm những yêu cầu về chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn, hạ tầng số và các tiêu chuẩn ESG. Điều này khiến nhu cầu vốn không chỉ tăng về quy mô mà còn thay đổi về cấu trúc.

Chia sẻ tham luận tại hội thảo "Khơi dòng tài chính bất động sản khu công nghiệp: Đón sóng đầu tư trong kỷ nguyên tăng trưởng mới", bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cho rằng, trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đối với hạ tầng khu công nghiệp không còn dừng ở việc đáp ứng nhu cầu về quỹ đất, mà đang hướng tới một hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, xanh và đủ năng lực phục vụ các dự án công nghệ cao, quy mô lớn.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao đó, nguồn vốn được xem là một trong những yếu tố then chốt. Các dự án hạ tầng khu công nghiệp thường có tổng mức đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, trong khi nhu cầu vốn dành cho giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật và hoàn thiện các công trình phụ trợ đều rất lớn.

Bài toán đặt ra không chỉ là huy động thêm nguồn vốn, mà quan trọng hơn là khơi thông dòng vốn, đưa vốn đến đúng dự án, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý. Các nguồn vốn từ tín dụng ngân hàng, vốn chủ sở hữu, thị trường vốn, cùng dòng vốn đầu tư trong nước và nước ngoài, cần được kết nối hiệu quả với nhu cầu thực tế của từng doanh nghiệp và dự án.

Khi những điểm nghẽn về vốn được tháo gỡ, tiến độ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp sẽ có thêm điều kiện để được đẩy nhanh, chất lượng hạ tầng từng bước được nâng lên. Đây cũng là nền tảng quan trọng để mở rộng dư địa thu hút các dự án sản xuất, kinh doanh, đồng thời thúc đẩy hình thành những chuỗi cung ứng mới.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Bích Dung, yêu cầu này càng trở nên rõ nét trong bối cảnh Hải Phòng đang từng bước mở rộng và nâng cao chất lượng hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp. Thông qua đó gia tăng năng lực công nghiệp, logistics và khả năng thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao.

Để từng bước tháo gỡ điểm nghẽn, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong quá trình tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi để các dự án được triển khai hiệu quả.

Nhìn nhận câu chuyện tài chính cho khu công nghiệp theo cách mới

Vậy trong bối cảnh bất động sản công nghiệp và hệ thống khu công nghiệp giữ vai trò quan trọng, vừa đáp ứng nhu cầu mặt bằng sản xuất, vừa tạo nền tảng để thu hút các dự án công nghiệp, logistics và công nghệ quy mô lớn, chúng ta cần thay đổi những gì?

Chia sẻ về vấn đề trên, TS Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp Việt Nam nhận định, khu công nghiệp đang dần trở thành nền tảng của một hệ sinh thái sản xuất mới, nơi hội tụ FDI, doanh nghiệp Việt Nam, công nghệ, logistics, năng lượng, nhân lực và tài chính. Vì vậy, câu chuyện tài chính cho khu công nghiệp cũng cần được nhìn nhận theo những cách mới.

Thứ nhất, khu công nghiệp Việt Nam đang đứng trước một chu kỳ đầu tư mới. Dòng vốn FDI đang thay đổi. Các tập đoàn quốc tế ngày càng quan tâm đến những lĩnh vực như bán dẫn, điện tử, AI, công nghệ số, công nghiệp chính xác, năng lượng sạch, công nghệ xanh, logistics và các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

Thứ hai, muốn có khu công nghiệp thế hệ mới, phải có mô hình tài chính thế hệ mới. Cụ thể, khu công nghiệp là lĩnh vực cần nguồn vốn rất lớn, thời gian đầu tư dài và thời gian thu hồi vốn cũng dài. Trong khi đó, cơ cấu nguồn vốn hiện nay vẫn còn phụ thuộc khá lớn vào tín dụng ngân hàng và những nguồn vốn có kỳ hạn chưa thực sự phù hợp với đặc điểm của đầu tư hạ tầng khu công nghiệp.

Thứ ba, khu công nghiệp thế hệ mới không thể phát triển bằng tư duy của khu công nghiệp truyền thống. Theo ông Thắng, chúng ta cần chuyển từ mô hình: đất – hạ tầng – nhà xưởng sang mô hình: khu công nghiệp - FDI - công nghệ - logistics - năng lượng - tài chính - doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ tư, FDI thế hệ mới đòi hỏi khu công nghiệp phải thay đổi rất nhanh. Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý, bởi FDI thế hệ mới sẽ không chỉ mang theo vốn. Nhà đầu tư còn mang theo công nghệ, tiêu chuẩn quốc tế, mạng lưới sản xuất toàn cầu, quản trị, R&D và thị trường. Do đó, khu công nghiệp phải có khả năng đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu: đất sạch – điện sạch – nước sạch – logistics tốt – hạ tầng số – nhân lực chất lượng cao – và môi trường đầu tư minh bạch.

Thứ năm, cần thay đổi cách tiếp cận quản lý và phát triển khu công nghiệp. Theo TS Phan Hữu Thắng, chúng ta cần chuyển từ tư duy "Phát triển các khu công nghiệp" sang "Kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp". Điều này đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chủ thể.

TS. Phan Hữu Thắng cho rằng câu chuyện của khu công nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới không nên chỉ được đặt ra bằng câu hỏi "Chúng ta sẽ xây thêm bao nhiêu khu công nghiệp?" mà cần đặt ra những câu hỏi lớn hơn: khu công nghiệp đó tạo ra giá trị gì, thu hút được dòng FDI nào, có bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam tham gia được vào chuỗi cung ứng, có tạo ra công nghệ, năng suất và nhân lực chất lượng cao hay không?

Và cuối cùng, câu hỏi cần được đặt ra là: Khu công nghiệp đó có góp phần tạo nên một năng lực công nghiệp mới cho Việt Nam hay không? Đây mới là thước đo quan trọng của khu công nghiệp trong kỷ nguyên mới.