Thích
Theo VnExpress, Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Hà Nội định hướng phát triển không gian ngầm không còn theo mô hình các công trình đơn lẻ mà hình thành một cấu trúc liên hoàn, gắn với các trung tâm đô thị hiện hữu, khu phát triển theo mô hình TOD và mạng lưới đường sắt đô thị. Mục tiêu là tạo ra một cấu trúc đô thị vận hành theo chiều đứng thay vì tiếp tục mở rộng theo chiều ngang, đồng thời hình thành các trung tâm ngầm được kết nối bằng hệ thống hầm chiến lược xuyên suốt toàn thành phố.
Để bảo đảm tính khoa học và an toàn, không gian ngầm được quy hoạch theo từng tầng độ sâu với chức năng riêng biệt. Tầng từ 0-15m chủ yếu phục vụ nhu cầu dân sinh và hạ tầng đô thị như đường đi bộ, bãi đỗ xe ngầm, hệ thống đường ống kỹ thuật và các hạng mục hỗ trợ đường sắt đô thị.
Ở độ sâu từ 15-30m, Hà Nội định hướng phát triển các công trình kỹ thuật và chiến lược gồm tuyến đường sắt đô thị tầng sâu, hệ thống phòng chống thiên tai, kho dự trữ năng lượng, vật tư chiến lược, hào kỹ thuật tổng hợp và các công trình yêu cầu cao về kiểm soát môi trường, khí hậu.
Trong khi đó, tầng sâu từ 30-50m được ưu tiên cho các hạ tầng cốt lõi như bể trữ nước ngầm quy mô lớn, các trục hạ tầng kỹ thuật trọng yếu và công trình phục vụ quốc phòng - an ninh. Những khu vực sâu hơn 50m hiện được xác định là vùng dự trữ tài nguyên nghiêm ngặt, chưa đưa vào khai thác trong thời hạn quy hoạch hiện nay.
Hà Nội định hướng phát triển không gian ngầm không còn theo mô hình các công trình đơn lẻ mà hình thành một cấu trúc liên hoàn. Ảnh minh họa
Không chỉ phân tầng theo độ sâu, Hà Nội còn phân vùng phát triển không gian ngầm dựa trên đặc điểm từng khu vực. Các quận trung tâm lịch sử và nơi có mật độ xây dựng cao được xác định là vùng ưu tiên phát triển lớn nhất do quỹ đất mặt đất ngày càng hạn chế. Trong khi đó, các khu đô thị mới và khu vực mở rộng sẽ được quy hoạch đồng bộ không gian ngầm ngay từ đầu nhằm bảo đảm tính kết nối và tối ưu hạ tầng.
Các hành lang giao thông cũng được dành quỹ đất dự trữ cho hệ thống đường sắt đô thị và các tuyến hầm giao thông tương lai. Ngược lại, hoạt động xây dựng ngầm sẽ bị hạn chế hoặc cấm tại khu vực di tích, di sản, vùng địa chất yếu và khu vực bảo vệ quốc phòng - an ninh nhằm bảo đảm an toàn công trình và gìn giữ giá trị văn hóa, lịch sử.
Theo định hướng phát triển từng khu vực, phía Nam sông Hồng sẽ tập trung phát triển giao thông ngầm và các bãi đỗ xe quy mô lớn, kết nối các khu chức năng bằng hệ thống tuy-nen kỹ thuật. Trong khi đó, khu vực phía Bắc sông Hồng ưu tiên xây dựng các sảnh trung chuyển ngầm, phố thương mại ngầm và quỹ không gian cho các tuyến hầm xuyên sông nhằm tăng cường kết nối liên vùng.
Long Biên và Gia Lâm được định hướng phát triển mô hình không gian ngầm thông minh, tích hợp giữa hạ tầng kỹ thuật với trung tâm dữ liệu và hệ thống điều hành đô thị. Mô hình này cũng sẽ được áp dụng tại các khu đô thị thể thao và văn hóa. Tại các đô thị vệ tinh như Sơn Tây, Hòa Lạc, Xuân Mai và Phú Xuyên, hạ tầng ngầm chủ yếu phục vụ bãi đỗ xe, mạng lưới kỹ thuật cho khu công nghệ cao và các trung tâm tính toán hiệu năng cao.
Lộ trình triển khai được chia thành 4 giai đoạn. Giai đoạn 2026-2035, Hà Nội tập trung hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế quản lý và quy hoạch tổng thể cho phát triển không gian ngầm. Từ năm 2035-2045, thành phố đặt mục tiêu tỷ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực trung tâm đạt từ 20% diện tích đất xây dựng đô thị trở lên, đồng thời tăng cường kết nối giữa các tầng không gian theo cả chiều ngang và chiều đứng.
Đến giai đoạn 2045-2065, tỷ lệ này dự kiến tăng lên khoảng 35-40%, cùng với sự phát triển mạnh của các chức năng thương mại, dịch vụ, logistics và hệ thống bãi đỗ xe ngầm quy mô lớn. Sau năm 2065, trọng tâm sẽ chuyển sang quản lý, vận hành và tối ưu hóa toàn bộ hệ thống bằng công nghệ số, hướng tới hình thành một "lớp đô thị thứ hai" hoàn chỉnh dưới lòng đất, được vận hành đồng bộ trên nền tảng công nghệ hiện đại.
