Theo Quyết định số 637/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Nhà máy Thủy điện Tuyên Quang là một trong 9 công trình thủy điện chiến lược đa mục tiêu của cả nước. Đây đều là những dự án quy mô lớn, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống năng lượng quốc gia cũng như điều tiết, quản lý tài nguyên nước.
Tọa lạc trên lưu vực sông Gâm, thuộc huyện Na Hang cũ, tỉnh Tuyên Quang, Nhà máy Thủy điện Tuyên Quang không chỉ là công trình năng lượng trọng điểm của miền Bắc mà còn tạo nên một vùng hồ rộng lớn giữa núi non hùng vĩ, trở thành điểm nhấn đặc biệt của khu vực.

Nhà máy Thủy điện Tuyên Quang là công trình năng lượng trọng điểm của miền Bắc. Ảnh: Ngọc Đẹp
Dự án được khởi công năm 2002 và chính thức vận hành vào năm 2008. Công trình do Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư, Tổng công ty Sông Đà đảm nhiệm thi công, với tổng vốn đầu tư khoảng 7.500 tỷ đồng.
Sau khi đi vào hoạt động, Thủy điện Tuyên Quang nhanh chóng trở thành một trong những nhà máy thủy điện lớn nhất miền Bắc, hiện đứng thứ 5 về quy mô, sau các nhà máy Sơn La, Hòa Bình, Lai Châu và Huội Quảng.
Điểm nhấn nổi bật của công trình là đập chính cao 97,3m, tương đương một tòa nhà khoảng 30 tầng. Phía sau đập là hồ chứa có dung tích xấp xỉ 1 tỷ m3 nước – quy mô đủ đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt của cả nước trong khoảng 100 ngày nếu mỗi người sử dụng trung bình 100 lít/ngày.

Công trình có đập chính cao 97,3m, tương đương một tòa nhà khoảng 30 tầng. Ảnh: Ngọc Đẹp
Nhà máy hiện vận hành 3 tổ máy với tổng công suất lắp đặt 342MW, sản xuất gần 1,33 tỷ kWh điện mỗi năm. Sản lượng này đủ cung cấp điện cho khoảng 1,1 triệu hộ gia đình với mức tiêu thụ trung bình 100kWh/tháng, qua đó góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Không chỉ đóng vai trò cung cấp điện, công trình còn đảm nhiệm nhiều chức năng chiến lược khác như điều tiết lũ cho vùng Đồng bằng sông Hồng và tỉnh Tuyên Quang, đồng thời duy trì nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho khu vực hạ du.
Tính đến tháng 9/2023, sau 15 năm vận hành, Nhà máy Thủy điện Tuyên Quang đã phát lên lưới điện quốc gia khoảng 20 tỷ kWh điện. Cùng với đó, Công ty Thủy điện Tuyên Quang đã đóng góp hơn 3.000 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước, trong đó hơn 2.419 tỷ đồng được nộp trực tiếp cho ngân sách địa phương.
Với vai trò đa mục tiêu cùng quy mô hàng đầu khu vực, Thủy điện Tuyên Quang không chỉ là "nguồn sáng" của hệ thống điện quốc gia mà còn là công trình hạ tầng quan trọng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho vùng trung du và miền núi phía Bắc.