Quá trình ‘lên đời’ nhà máy thủy điện hơn 30 năm tuổi lớn nhất miền Nam đối diện khó khăn lớn

Nhà máy Thủy điện Trị An, tọa lạc tại xã Trị An (tỉnh Đồng Nai), từ lâu là một trong những công trình năng lượng trọng điểm và lớn nhất của khu vực phía Nam. Công trình được xây dựng trong 7 năm với sự hỗ trợ về vốn và công nghệ từ Liên Xô, chính thức đi vào vận hành từ năm 1991, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống điện quốc gia suốt nhiều thập kỷ.

Trước nhu cầu điện năng ngày càng gia tăng, năm 2020, UBND tỉnh Đồng Nai đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án mở rộng nhà máy. Đến tháng 8/2025, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chính thức khởi công hạng mục chính. Dự án do EVN làm chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án Điện 3 trực tiếp điều hành với tổng mức đầu tư gần 3.965 tỷ đồng.

Theo thiết kế, dự án sẽ bổ sung 2 tổ máy mới với tổng công suất 200MW, khai thác nguồn nước từ hồ chứa hiện hữu. Các hạng mục chính bao gồm kênh dẫn nước, cửa lấy nước, đường ống áp lực, nhà máy và hệ thống xả sau tua-bin. Khi hoàn thành, công trình dự kiến cung cấp thêm khoảng 113 triệu kWh điện mỗi năm, góp phần tăng khả năng đáp ứng phụ tải giờ cao điểm, tận dụng nguồn nước mùa lũ và giảm phát thải khí nhà kính.

Về tiến độ, theo báo Tuổi trẻ, đến nay các hạng mục chính đã đồng loạt triển khai công tác đào đắp. Hố móng nhà máy đạt trên 80% khối lượng đào đất và gần 90% đào đá; kênh dẫn nước và kênh xả cũng đang được thi công với tiến độ lần lượt đạt khoảng 30-50%. Các hạng mục cửa nhận nước, đường ống áp lực và gia cố mái đào đang được đẩy nhanh để đáp ứng tiến độ tổng thể.

Song song với đó, cầu Hiếu Liêm - công trình phục vụ vận hành dự án đã hoàn thành phần kết cấu chính như móng cọc, trụ cầu và dầm Super-T, tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển thiết bị trong giai đoạn tiếp theo.

Theo kế hoạch, tổ máy số 1 sẽ phát điện vào quý III/2027, tổ máy số 2 vào quý IV cùng năm, và toàn bộ dự án hoàn thành vào cuối năm 2027.

Dù có lợi thế triển khai trên nền hạ tầng sẵn có của nhà máy hiện hữu, dự án vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Công tác giải phóng mặt bằng là một trong những điểm nghẽn khi khu vực đã có dân cư ổn định, khiến tiến độ phụ thuộc nhiều vào địa phương. Hiện khoảng 70% mặt bằng đã được bàn giao, phần còn lại đang hoàn tất thủ tục.

Ngoài ra, biến động giá vật liệu và khó khăn trong nguồn cung, đặc biệt là đá dăm đạt tiêu chuẩn cho bê tông, cũng ảnh hưởng nhất định đến tiến độ thi công. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng triển khai đồng loạt, việc tiếp cận vật liệu trở nên cạnh tranh, thậm chí "có tiền cũng khó mua".

Trước thực tế này, chủ đầu tư đã điều chỉnh phương án thi công, ưu tiên các hạng mục trọng điểm, đồng thời phối hợp với địa phương để tháo gỡ khó khăn về nguồn cung. Dự kiến từ tháng 4, công tác trộn bê tông sẽ được triển khai mạnh trở lại.

Với các giải pháp linh hoạt và việc kiểm soát tiến độ chặt chẽ, dự án mở rộng Nhà máy Thủy điện Trị An được kỳ vọng sẽ hoàn thành đúng kế hoạch, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong đảm bảo an ninh năng lượng khu vực phía Nam.