Thích
Không chỉ mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị lên quy mô lớn chưa từng có, Hà Nội còn định hướng phát triển hàng trăm khu đô thị TOD quanh các nhà ga, từng bước đưa giao thông công cộng trở thành động lực tổ chức lại không gian và thúc đẩy tăng trưởng đô thị.
Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư các công trình hạ tầng chiến lược như đường Vành đai 4, các cây cầu vượt sông Hồng và mạng lưới giao thông liên vùng, đường sắt đô thị tiếp tục được xác định là trụ cột của hệ thống giao thông công cộng trong nhiều thập kỷ tới.
Theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố dự kiến nghiên cứu phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979km, tạo nên mạng lưới metro có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.
Thành phố dự kiến nghiên cứu phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979km. Ảnh minh họa
Theo lộ trình quy hoạch, giai đoạn 2026-2035, Hà Nội sẽ ưu tiên nghiên cứu đầu tư khoảng 500km đường sắt đô thị, tập trung vào các tuyến thuộc Nghị quyết số 188/2025 và tuyến số 1 Nội Bài - Yên Viên - ga Hà Nội - Ngọc Hồi. Giai đoạn 2036-2045, thành phố tiếp tục nghiên cứu khoảng 479 km còn lại để từng bước hoàn thiện mạng lưới.
Khi kết hợp với hệ thống đường sắt vùng, tổng chiều dài mạng lưới đường sắt của Thủ đô dự kiến đạt khoảng 1.200km, hình thành hệ thống kết nối giữa khu vực trung tâm với các đô thị vệ tinh, các cực tăng trưởng và Vùng Thủ đô.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý của quy hoạch không chỉ nằm ở quy mô gần 1.000km metro.
Lần đầu tiên, Hà Nội xác định phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit Oriented Development) - mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm hạt nhân.
Các khu vực quanh nhà ga metro sẽ không chỉ là điểm trung chuyển hành khách mà còn trở thành các trung tâm đô thị mới. Ảnh minh họa
Theo đó, các khu vực quanh nhà ga metro sẽ không chỉ là điểm trung chuyển hành khách mà còn trở thành các trung tâm đô thị mới, tích hợp nhà ở, thương mại, văn phòng, dịch vụ và không gian công cộng.
Theo quy hoạch, thành phố dự kiến hình thành khoảng 5-10 khu TOD cấp quốc gia hoặc vùng, 20-30 TOD cấp thành phố và 120-150 TOD cấp khu vực.
Các đầu mối giao thông lớn như Ngọc Hồi, ga Hà Nội, Gia Lâm, Yên Thường cùng nhiều nhà ga trên mạng lưới đường sắt đô thị sẽ được định hướng phát triển thành các khu đô thị mật độ cao, đa chức năng, góp phần phân bổ lại dân cư và các hoạt động kinh tế theo mạng lưới giao thông công cộng.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy quy hoạch của Hà Nội.
Nếu trước đây đô thị chủ yếu mở rộng theo các trục đường bộ, phụ thuộc nhiều vào phương tiện cá nhân thì trong quy hoạch mới, metro sẽ trở thành "xương sống" dẫn dắt quá trình phát triển không gian đô thị.
Việc phát triển các khu TOD được kỳ vọng sẽ khai thác hiệu quả quỹ đất quanh nhà ga, giảm áp lực lên khu vực nội đô, đồng thời tạo thêm các trung tâm dịch vụ, thương mại và việc làm ở những khu vực phát triển mới.
Mô hình này cũng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng giao thông công cộng, khuyến khích người dân sử dụng metro thay cho phương tiện cá nhân, qua đó góp phần giảm ùn tắc giao thông, tiết kiệm quỹ đất dành cho giao thông tĩnh và hướng tới mục tiêu phát triển đô thị xanh, bền vững.
Trong bối cảnh Hà Nội đang từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng và triển khai mô hình đô thị đa trung tâm theo Quy hoạch Thủ đô, mạng lưới metro cùng các khu TOD không chỉ giải quyết nhu cầu đi lại mà còn được kỳ vọng trở thành động lực mở rộng không gian phát triển, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo nền tảng cho diện mạo đô thị hiện đại trong nhiều thập kỷ tới.
