Sắp thông xe hầm xuyên núi chạy ra biển Đông, nối thông 2 tỉnh hẹp nhất Việt Nam

Trong nhiều năm, đoạn vượt Đèo Ngang luôn được xem là một trong những vị trí nhạy cảm nhất trên trục Quốc lộ 1A: Địa hình hiểm trở, lưu lượng lớn, tốc độ khai thác bị khống chế. Việc hầm Đèo Ngang mới sắp đưa vào sử dụng không đơn thuần là thêm một công trình giao thông, mà đánh dấu sự thay đổi căn bản về cách tổ chức dòng xe qua ranh giới Hà Tĩnh - Quảng Trị.

Hầm Đèo Ngang cũ, đưa vào khai thác từ năm 2004, từng là bước đột phá khi thay thế cung đường đèo quanh co. Tuy nhiên, sau hơn hai thập kỷ, giới hạn tốc độ 50km/h và mặt cắt hai làn xe đã trở thành rào cản trong bối cảnh lưu lượng phương tiện trên quốc lộ 1A tăng nhanh, đặc biệt là xe tải và container.

Hầm Đèo Ngang mới được xây dựng song song, xuyên qua dãy Hoành Sơn, với mục tiêu không phải "chia lửa tạm thời" mà tăng hẳn năng lực thông hành.

Công trình có tổng chiều dài tuyến gần 2,9km, trong đó ống hầm chính dài hơn 550 m, cho phép phương tiện cơ giới lưu thông ở tốc độ thiết kế 80 km/h.

Khi hai hầm vận hành đồng thời, mặt cắt khai thác toàn tuyến đạt chiều rộng 20,5m, bố trí bốn làn xe cơ giới và hai làn xe thô sơ - gấp đôi so với hiện trạng trước đây.

Một điểm đáng chú ý của hầm mới nằm ở tư duy vận hành, thay vì chỉ tập trung vào kết cấu. Hệ thống thông gió cưỡng bức được bố trí nhằm kiểm soát khí thải trong điều kiện mật độ xe cao. Hệ thống chiếu sáng sử dụng công nghệ tự điều chỉnh theo môi trường bên ngoài, giảm hiện tượng "sốc sáng" khi phương tiện ra vào hầm.

Đặc biệt, một ống hầm phụ rộng 5m được thiết kế nối trực tiếp giữa hầm cũ và hầm mới, đóng vai trò hành lang thoát hiểm và cứu hộ. Đây là yếu tố then chốt để xử lý tình huống khẩn cấp - bài toán từng gây nhiều lo ngại với các hầm đường bộ xuyên núi.

Ở khu vực cửa hầm và đường dẫn, các hạng mục gia cố taluy, rãnh thoát nước đã được triển khai đồng bộ nhằm hạn chế sạt trượt, nhất là trong mùa mưa bão.

Dự án mở rộng hầm Đèo Ngang có tổng vốn xây lắp hơn 315 tỷ đồng, thuộc chương trình nâng cấp, mở rộng một số cầu, hầm trên quốc lộ 1A. Dự án khởi công từ tháng 1/2025, do Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư, với ba nhà thầu tham gia thi công.

Sau hơn một năm triển khai, các hạng mục chính của hầm đã hoàn thiện; phần việc còn lại tập trung vào cầu, đường dẫn và thảm nhựa mặt đường. Theo kế hoạch, công trình sẽ được thông xe vào tháng 2 tới đây, kịp phục vụ nhu cầu đi lại tăng mạnh trước và sau Tết Nguyên đán 2026.

Việc đưa hầm Đèo Ngang mới vào khai thác không chỉ giúp giảm áp lực giao thông cục bộ giữa Hà Tĩnh và Quảng Trị, mà còn cải thiện tính liên tục của trục vận tải Bắc - Nam. Với thời gian qua hầm ngắn hơn, tốc độ ổn định hơn và mức độ an toàn cao hơn, hiệu quả vận chuyển hàng hóa đường bộ được kỳ vọng sẽ tăng rõ rệt.

Từ một điểm "phải chậm lại" trên bản đồ giao thông quốc gia, Đèo Ngang đang dần được tái định vị thành một đoạn hành lang lưu thông thông suốt, phù hợp với vai trò của quốc lộ 1A trong giai đoạn phát triển mới.