‘Siêu cầu’ có trụ cột cao nhất Việt Nam gần bằng tòa nhà 33 tầng, rút ngắn thời gian di chuyển giữa 4 tỉnh Tây Bắc

Khởi công năm 2007 trên địa bàn xã Quỳnh Ơn, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La cũ, cầu Pá Uôn từng gây tiếng vang lớn khi là một trong những công trình giao thông quy mô lớn đầu tiên được thiết kế và thi công hoàn toàn bởi người Việt Nam. Từ khâu thiết kế kỹ thuật, tổ chức thi công đến chế tạo nhiều hạng mục đặc thù đều do các kỹ sư, công nhân trong nước đảm nhiệm, biến cây cầu trở thành niềm tự hào của ngành giao thông Việt Nam thời điểm đó.

Công trình nằm trên Quốc lộ 279, tại Km250+143,59, bắc qua sông Đà và giữ vai trò là tuyến giao thông huyết mạch kết nối Sơn La với các tỉnh Tây Bắc như Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai. Không chỉ góp phần hoàn thiện mạng lưới hạ tầng khu vực, cây cầu còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, du lịch cho vùng lòng hồ sông Đà.

Cầu Pá Uôn được khánh thành vào tháng 8/2010, sau đúng 3 năm thi công, với tổng mức đầu tư sau nhiều lần điều chỉnh lên tới khoảng 740 tỷ đồng. Công trình có tổng chiều dài 1.418m, trong đó phần cầu chính dài 918m, đường dẫn hai đầu cầu dài 500m. Mặt cầu rộng 9m, phần xe chạy rộng 8m.

Điểm nổi bật nhất của cầu Pá Uôn nằm ở hệ thống trụ cầu đồ sộ. Trong tổng số 11 trụ, trụ cao nhất đạt 98,6m; nếu tính từ đáy sông lên đến mặt cầu, chiều cao công trình lên tới 103,8m. Thời điểm mới thông xe, đây không chỉ là cây cầu có trụ cao nhất Việt Nam mà còn được xem là cầu có cột trụ cao nhất Đông Nam Á.

Ngày 28/2/2015, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam chính thức công nhận cầu Pá Uôn là cây cầu có cột trụ cao nhất cả nước. Kỷ lục này tiếp tục khẳng định dấu ấn đặc biệt của công trình giữa vùng núi Tây Bắc hiểm trở.

Để xây dựng cây cầu giữa lòng sông Đà có địa hình phức tạp, các kỹ sư Việt Nam đã phải giải nhiều bài toán kỹ thuật khó. Công trình được yêu cầu chịu được động đất cấp 8-9, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn thông thuyền cấp 1 với khẩu độ rộng tối thiểu 80m và chiều cao thông thuyền 10m, bảo đảm tàu thuyền lưu thông thuận lợi.

Đội ngũ thiết kế đã lựa chọn kết cấu trụ thân chữ H bằng bê tông cốt thép với các giằng ngang có độ cứng cao. Thiết kế này giúp trụ cầu đủ vững chắc trong quá trình thi công và khai thác, nhưng vẫn có độ đàn hồi cần thiết để chịu rung lắc do động đất và tác động của môi trường tự nhiên.

Khó khăn lớn nhất nằm ở điều kiện thi công giữa lòng sông Đà sâu, nước chảy xiết và không có lớp phủ đáy sông. Các kỹ sư không thể đóng cọc thép như thông thường mà phải triển khai thi công cọc nhồi từ hai bên bờ tiến dần ra giữa sông. Nhà thầu phải sử dụng bè phao, rọ đá giữ đất và tận dụng thời điểm mực nước xuống thấp nhất để thi công trước mùa lũ.

Đặc biệt, để thi công những thân trụ cao tương đương tòa nhà khoảng 33 tầng, các kỹ sư Việt Nam đã tự nghiên cứu, thiết kế hệ ván khuôn chuyên dụng phù hợp với điều kiện công trường và tay nghề công nhân trong nước. Giải pháp này không chỉ giảm chi phí mà còn bảo đảm an toàn khi thi công ở độ cao lớn.

Trong quá trình xây dựng, hàng trăm công nhân phải làm việc liên tục ở độ cao gần 100m giữa điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Có thời điểm nhiệt độ ngoài trời lên tới 40 độ C, gió lớn khiến cả người và hệ ván khuôn nặng hàng tấn rung lắc mạnh. Để bảo đảm tiến độ, hơn 400 công nhân thay ca thi công suốt ngày đêm theo tinh thần "ngày không tính giờ, tuần không tính thứ".

Sau 3 năm nỗ lực, cầu Pá Uôn được hợp long và đưa vào khai thác, trở thành biểu tượng hạ tầng mới của vùng Tây Bắc. Không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển giữa các tỉnh miền núi, công trình còn góp phần thúc đẩy giao thương, phát triển du lịch lòng hồ sông Đà và thu hút đầu tư dịch vụ tại địa phương.