Siêu sân bay lớn nhất Việt Nam chạy nước rút: 13 gói thầu vẫn đang thi công, ACV xin cơ chế đặc thù

Chỉ còn vài tháng trước mốc dự kiến đưa Cảng hàng không quốc tế Long Thành vào khai thác thương mại, dự án hạ tầng hàng không lớn nhất cả nước đang bước vào giai đoạn tăng tốc trên mọi hạng mục. Trong bối cảnh nhiều công trình vẫn đồng thời thi công, lắp đặt và hiệu chỉnh kỹ thuật, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) mới đây đã đưa ra đề xuất áp dụng cơ chế đặc thù nhằm bảo đảm mục tiêu vận hành từ tháng 12 theo kế hoạch.

Chạy đua với tiến độ trên đại công trường Long Thành

Nguồn tin trên báo Dân trí cho biết, theo báo cáo cập nhật tiến độ tháng 7 của ACV, Dự án thành phần 3 - hạng mục quan trọng nhất của sân bay Long Thành hiện nay gồm 16 gói thầu xây lắp chính. Trong số này, ba gói thầu đã cơ bản hoàn thành, còn 13 gói vẫn đang được triển khai đồng thời trên công trường.

Tính đến cuối tháng 6, giá trị khối lượng thực hiện toàn dự án đạt khoảng 69,11%, trong khi tổng vốn đã giải ngân vượt 43.944 tỷ đồng, tương đương khoảng 51% kế hoạch vốn.

Nhiều hạng mục then chốt đã đạt tiến độ tích cực. Nhà ga hành khách thuộc gói thầu 5.10 đã hoàn thành toàn bộ phần kết cấu bê tông cốt thép và hệ mái thép, với khối lượng thực hiện vượt 66%. Trong khi đó, đường cất hạ cánh và hệ thống đường lăn thuộc gói thầu 4.6 đã hoàn thành hơn 90% và phục vụ các chuyến bay hiệu chuẩn.

Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn khi nhiều hệ thống kỹ thuật, cơ điện, công nghệ thông tin, xử lý hành lý và thiết bị khai thác phải được lắp đặt, kết nối và vận hành đồng bộ trước thời điểm khai thác chính thức.

Đề xuất vừa khai thác, vừa tiếp tục hoàn thiện hệ thống

Để bảo đảm mốc vận hành thương mại vào tháng 12, ACV đã kiến nghị Bộ Xây dựng và Thủ tướng Chính phủ xem xét cho phép áp dụng cơ chế đặc thù đối với dự án.

Theo đề xuất, sân bay có thể đưa vào khai thác thương mại ngay khi đáp ứng các điều kiện cần thiết, đồng thời tiếp tục vận hành thử nghiệm, hiệu chỉnh các hệ thống kỹ thuật và xử lý những tồn tại phát sinh trong quá trình khai thác thực tế.

ACV cho biết, theo kinh nghiệm của các đơn vị tư vấn quốc tế cũng như thực tiễn khai thác nhiều sân bay quy mô lớn trên thế giới, sau khi hoàn thành xây dựng thường cần thêm khoảng 6-9 tháng để theo dõi, đánh giá và tối ưu các hệ thống vận hành liên hoàn như khai thác bay, xử lý hành lý, an ninh, thiết bị nhà ga và hạ tầng công nghệ thông tin.

Theo chủ đầu tư, phương án này vừa đáp ứng yêu cầu sớm đưa sân bay vào phục vụ nhu cầu đi lại ngày càng tăng, vừa tạo thêm thời gian để hoàn thiện hệ thống kỹ thuật, hướng tới vận hành ổn định và an toàn trong dài hạn.

Nhiều áp lực vẫn hiện hữu trên công trường

Dù tiến độ nhiều hạng mục đạt kết quả tích cực, dự án vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Theo ACV, công trường hiện còn thiếu khoảng 1.668 lao động, tập trung chủ yếu tại các gói thầu 5.10 và 4.8.

Riêng nhà thầu IC Ictas (Thổ Nhĩ Kỳ) chưa huy động đầy đủ đội ngũ nhân sự chủ chốt phụ trách các hạng mục phòng cháy chữa cháy và hệ thống cơ điện như cam kết ban đầu.

Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết mùa mưa cũng ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thi công các hạng mục ngoài trời, đặc biệt là nền đường và bê tông mặt sân.

Ngoài các yếu tố kỹ thuật, dự án còn gặp khó khăn liên quan đến cơ chế thanh toán, biến động tỷ giá đối với gói thầu nhà ga, cùng việc hoàn thiện một số thủ tục pháp lý còn tồn đọng.

Để bù lại phần thời gian bị ảnh hưởng, ACV đang triển khai chiến dịch 180 ngày đêm tăng tốc, huy động tối đa nguồn lực nhằm bám sát mục tiêu đưa sân bay vào khai thác cuối năm.

Chuẩn bị cho giai đoạn vận hành ngay từ bây giờ, phân vai cho các cảng hàng không

Song song với thi công, ACV cũng đồng thời chuẩn bị bộ máy khai thác cho sân bay mới. Đây là nội dung trước đó đã được đơn vị này nêu trong báo cáo gửi Chính Phủ, theo báo Xây Dựng.

Theo đó, danh nghiệp đã thành lập ba đơn vị trực thuộc gồm Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Nhiên liệu hàng không Long Thành và Hàng hóa hàng không Long Thành để đảm nhận công tác quản lý, khai thác các hạng mục thuộc Dự án thành phần 3.

Các đơn vị này đang đẩy mạnh tuyển dụng nhân sự và dự kiến hoàn tất trong tháng 7/2026 nhằm sẵn sàng tiếp nhận công trình khi đủ điều kiện vận hành. ACV cũng đã ký hợp đồng với liên danh tư vấn Incheon Airport để hỗ trợ thử nghiệm, đào tạo và chuyển giao công tác khai thác.

Trong báo cáo gửi Chính phủ, ACV cũng đưa ra phương án khai thác đồng thời hai sân bay lớn phía Nam sau khi Long Thành đi vào hoạt động.

Theo đó, Tân Sơn Nhất tiếp tục đảm nhiệm toàn bộ các đường bay nội địa cùng các chặng quốc tế tầm ngắn và trung bình, trong khi Long Thành sẽ từng bước trở thành cửa ngõ hàng không quốc tế mới, tập trung phát triển các đường bay quốc tế có nhu cầu tăng trưởng cao.

Theo ACV, cách tiếp cận này sẽ giúp cả hai sân bay phát huy tối đa công suất thay vì chuyển toàn bộ hoạt động từ sân bay này sang sân bay kia.

Doanh nghiệp cũng dẫn các dự báo của nhiều tổ chức hàng không quốc tế cho thấy thị trường hàng không Việt Nam có thể tăng trưởng khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2025-2030, trở thành thị trường phát triển nhanh nhất Đông Nam Á và đứng thứ năm thế giới vào năm 2035. Đây cũng được xem là cơ sở để xây dựng mô hình khai thác song song giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất, đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không trong dài hạn.