Thích
Nhà máy Thủy điện Trị An nằm trên sông Đồng Nai, thuộc địa phận xã Trị An, tỉnh Đồng Nai, cách trung tâm TP. HCM khoảng 74km về phía Đông Bắc. Đây là công trình thủy điện lớn và quan trọng bậc nhất khu vực phía Nam, gắn liền với lịch sử phát triển của ngành điện Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua.
Công trình được hình thành từ đầu thập niên 1980 khi Bộ Điện lực (nay là Bộ Công Thương) trình Chính phủ luận chứng kinh tế – kỹ thuật vào năm 1981 và được phê duyệt tháng 9/1983. Ngày 30/4/1984, dự án chính thức khởi công với hạng mục đầu tiên là móng đập tràn xả lũ. Đến ngày 12/1/1987, dòng sông Đồng Nai được chặn dòng, mở ra giai đoạn thi công quan trọng. Chỉ một năm sau, tổ máy số 1 phát điện, và đến ngày 13/9/1989, cả bốn tổ máy đã hòa lưới điện quốc gia. Sau 7 năm xây dựng với sự hỗ trợ lớn về vốn và công nghệ từ Liên Xô cùng nỗ lực của hàng vạn lao động, công trình được khánh thành vào năm 1991.
Nhà máy Thủy điện Trị An được khánh thành năm 1991. Ảnh: Báo Thanh Niên
Nhà máy Thủy điện Trị An có 4 tổ máy với tổng công suất thiết kế 400MW, sản lượng điện trung bình khoảng 1,7 tỷ kWh mỗi năm. Hồ chứa Trị An có diện tích khoảng 323km2, dung tích toàn bộ 2,76 tỷ m3, trong đó dung tích hữu ích đạt 2,54 tỷ m3. Đập chính của công trình dài 420m, cao 40m, kết hợp đập tràn dài 150m với 8 khoang xả lũ, có khả năng xả tối đa 18.450m3/s.
Quá trình xây dựng công trình đã huy động khối lượng vật tư khổng lồ với 23 triệu m3 đất đá, 580.000m3 bê tông và 73.000 tấn thép, thiết bị. Thời điểm cao nhất có tới 19.000 lao động tham gia thi công. Liên Xô cũng cử khoảng 500 chuyên gia và kỹ sư sang hỗ trợ, đồng thời đào tạo đội ngũ kỹ thuật Việt Nam tiếp quản và vận hành nhà máy sau khi hoàn thành.
Không chỉ đóng vai trò cung cấp nguồn điện ổn định cho khu vực phía Nam, Thủy điện Trị An còn có chức năng điều tiết nước, cắt giảm lũ, chống xâm nhập mặn và cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho vùng hạ lưu sông Đồng Nai. Hồ Trị An cũng trở thành một “lá phổi xanh” quan trọng, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và duy trì dòng chảy tối thiểu 200m3/s trong mùa khô. Tầm vóc của công trình còn được ghi dấu khi hình ảnh Thủy điện Trị An xuất hiện trên tờ tiền 5.000 đồng của Việt Nam.
Trước nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng tăng, năm 2020 UBND tỉnh Đồng Nai đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án mở rộng Nhà máy Thủy điện Trị An. Dự án nằm trong Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Tháng 8/2025, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khởi công hạng mục chính của dự án tại xã Trị An. Dự án do EVN làm chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3) trực tiếp quản lý. Tổng mức đầu tư khoảng 3.965 tỷ đồng, trong đó EVN tự thu xếp 30% vốn, phần còn lại vay thương mại từ Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW) và BIDV.
Dự án mở rộng sẽ lắp đặt thêm 2 tổ máy với tổng công suất 200MW (2 tổ máy x 100MW). Các hạng mục chính gồm kênh dẫn nước vào, cửa lấy nước, đường ống áp lực, nhà máy, kênh xả sau nhà máy và đường vận hành. Công trình sử dụng nguồn nước từ hồ chứa hiện hữu của Nhà máy Thủy điện Trị An.
Theo kế hoạch, tổ máy số 1 dự kiến phát điện vào quý III/2027, tổ máy số 2 vào quý IV/2027 và toàn bộ dự án hoàn thành vào cuối năm 2027. Khi đi vào vận hành, dự án sẽ bổ sung khoảng 113 triệu kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần tăng khả năng huy động điện vào giờ cao điểm, tận dụng nguồn nước mùa lũ và giảm phát thải CO2.
Dự án Nhà máy Thủy điện Trị An mở rộng đang bước vào giai đoạn tăng tốc với nhiều hạng mục quan trọng. Ảnh: Báo Nhân Dân
Hiện nay, công trường dự án đang được các nhà thầu tập trung thi công khẩn trương. Liên danh nhà thầu gồm 6 doanh nghiệp: Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, Tổng công ty Sông Đà - CTCP, Công ty cổ phần SCI E&C, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Công ty cổ phần Xây dựng 47 và Công ty cổ phần LILAMA 10; đơn vị thiết kế là PECC2.
Khu vực kênh dẫn nước đang được triển khai với cường độ cao. Các nhà thầu tổ chức thi công theo phương án “3 ca, 4 kíp”, huy động nhiều nhân lực và thiết bị để tận dụng thời tiết thuận lợi, đẩy nhanh tiến độ.
Theo Ban Quản lý dự án Điện 3, đến nay nhiều hạng mục giai đoạn đào đắp đã đạt hơn 80% khối lượng. Đáng chú ý, các đơn vị thi công đã đào sâu xuống nền đá khoảng 60m và đang tiếp tục thi công để đạt độ sâu thiết kế hơn 80m trong thời gian tới.
Nhờ sự điều hành quyết liệt và phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, công trường dự án đang dần lấy lại nhịp thi công. Trong quý I/2026, EVNPMB3 xác định tiếp tục duy trì nhịp độ thi công cao, tập trung vào các hạng mục trọng điểm nhằm bảo đảm tiến độ chung của dự án.
