Thích
Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng năm 2026 tiếp tục được điều hành theo hướng thận trọng hơn so với năm trước, thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) được kỳ vọng chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Đồng thời, việc phát triển thị trường TPDN cũng được đặt trong yêu cầu khơi thông thị trường vốn, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, trong bối cảnh năm 2026, Quốc hội giao mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, từ 10% trở lên, đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế phải được mở rộng theo hướng bền vững hơn.
Doanh nghiệp nỗ lực tìm đến kênh trái phiếu ngay từ đầu năm
Ngay trong tháng đầu tiên của năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã ghi nhận chuyển động đáng chú ý. Theo dữ liệu tổng hợp từ Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), dựa trên số liệu của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), tháng 1/2026 có 4 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp thành công với tổng giá trị khoảng 3.711 tỷ đồng.
Trong đó, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) phát hành 2.221,5 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 8 năm. Bên cạnh nhóm ngân hàng, một số doanh nghiệp ngoài lĩnh vực tài chính cũng tham gia huy động vốn ngay từ đầu năm, như CTCP Nông nghiệp BAF Việt Nam (1.000 tỷ đồng), CTCP Kinh doanh F88 (300 tỷ đồng) và CTCP Tập đoàn Khải Hoàn Land (190 tỷ đồng).
Dù quy mô chưa lớn so với giai đoạn cao điểm trước đây, diễn biến này cho thấy xu hướng doanh nghiệp đang chủ động tìm kiếm nguồn vốn qua kênh trái phiếu ngay từ đầu năm 2026, để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng.
Đặc biệt, trong bối cảnh Quốc hội giao mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 ở mức cao, khoảng 10% trở lên, hệ thống tài chính cần dịch chuyển dần vai trò tài trợ vốn dài hạn từ ngân hàng sang thị trường vốn, nhằm bảo đảm cấu trúc tài chính cân bằng và bền vững hơn. Khi tín dụng được điều hành thận trọng và không thể mở rộng quá mức, việc huy động vốn trung - dài hạn qua trái phiếu trở thành một lựa chọn quan trọng đối với doanh nghiệp.
Chia sẻ với Reatimes, ông Phạm Tuyến, Giám đốc Tư vấn đầu tư CTCP Chứng khoán KIS Việt Nam cho biết, thanh khoản trên thị trường trái phiếu 2025 cải thiện rõ rệt, giao dịch trên thị trường thứ cấp tăng so với năm trước, cho thấy dòng vốn đang lưu thông hiệu quả hơn và niềm tin của nhà đầu tư đã được cải thiện sau giai đoạn trầm lắng trước đó. Quy mô phát hành thị trường phục hồi rõ rệt, phản ánh nhu cầu vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực ngân hàng, bất động sản và dịch vụ vẫn ở mức cao.
Ông Phạm Tuyến, Giám đốc Tư vấn đầu tư CTCP Chứng khoán KIS Việt Nam. (Ảnh: NVCC)
Đặc biệt, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng không "dễ dãi" như trước, thị trường vốn, nổi bật thị trường trái phiếu doanh nghiệp không còn là kênh vốn bổ sung, mà đang trở thành trụ cột quan trọng trong cấu trúc tài chính quốc gia, góp phần cung ứng nguồn vốn dài hạn, chia sẻ rủi ro hệ thống và tăng tính bền vững cho dòng vốn đầu tư vào nền kinh tế.
"Năm 2026, doanh nghiệp phải nỗ lực tìm đến thị trường vốn, trong đó có thị trường TPDN, để có thể đa dạng hóa nguồn vốn dài hạn cho sản xuất - kinh doanh. Điều này đặc biệt quan trọng với các dự án hạ tầng, năng lượng hay bất động sản lớn, đòi hỏi nguồn vốn dài hạn", ông Phạm Tuyến chia sẻ.
Ông Phạm Anh Tú, chuyên viên phân tích - Khối Xếp hạng Tín nhiệm và Nghiên cứu VIS Rating cũng cho biết, TPDN sẽ trở thành một kênh huy động ngày càng quan trọng hơn đối với các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp bất động sản nói riêng trong năm 2026, nhất là trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng ngân hàng chọn lọc hơn đối với lĩnh vực bất động sản.
Ông Phạm Anh Tú, Chuyên viên phân tích - Khối Xếp hạng Tín nhiệm và Nghiên cứu VIS Rating. (Ảnh: NVCC)
Ở góc nhìn tích cực, ông Tú chỉ ra, thời gian qua, hồ sơ tín nhiệm của các doanh nghiệp bất động sản nhìn chung đã cải thiện đáng kể, nhờ lợi nhuận và dòng tiền dần tốt hơn sau quá trình tái cấu trúc tài chính và tháo gỡ pháp lý dự án.
"Điều này góp phần làm giảm tỷ lệ chậm trả trái phiếu, đồng thời tăng tỷ lệ thu hồi trái phiếu đã từng vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Nhờ đó, niềm tin của các nhà đầu tư trên thị trường đối với trái phiếu phát hành bởi các doanh nghiệp bất động sản dần quay trở lại, gia tăng cơ hội cho các doanh nghiệp này huy động vốn thành công từ kênh trái phiếu", theo ông Phạm Anh Tú.
Tuy nhiên, chỉ các doanh nghiệp bất động sản có tình hình tài chính lành mạnh và kế hoạch triển khai dự án rõ ràng, phương án huy động và thanh toán khả thi mới có khả năng huy động trên thị trường TPDN, đặc biệt khi các điều kiện phát hành ngày càng được nâng cao và mức độ chọn lọc của nhà đầu tư ngày càng tăng.
Yêu cầu xếp hạng tín nhiệm nên được áp dụng có trọng tâm
Theo chuyên gia, kỷ luật thị trường sẽ tiếp tục được củng cố trong thời gian tới nhờ khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, thông qua việc nhấn mạnh tính tuân thủ về mặt công bố thông tin, làm rõ vai trò và trách nhiệm thực thi của các bên tham gia thị trường, bảo vệ nhà đầu tư tốt hơn.
Ông Phạm Anh Tú chỉ ra, khung pháp lý mới sẽ ngăn chặn hoạt động đầu tư có rủi ro cao của nhà đầu tư cá nhân. Cụ thể:
Thứ nhất, các công ty có rủi ro cao sẽ bị hạn chế phát hành trái phiếu ra công chúng; tổ chức phát hành sẽ phải tuân thủ các tiêu chí chặt chẽ hơn, chẳng hạn như tỉ lệ nợ phải trả trên vốn chủ, điều kiện về người đại diện trái chủ và xếp hạng tín nhiệm theo quy định.
Thứ hai, đối với phát hành riêng lẻ, trái phiếu riêng lẻ không còn được phân phối và bán cho các nhà đầu tư cá nhân, trừ khi họ được coi là nhà đầu tư chuyên nghiệp và các trái phiếu đó được xếp hạng và phải được ngân hàng bảo lãnh thanh toán hoặc có tài sản đảm bảo.
Đồng thời, khung pháp lý mới nhắm đến việc hạn chế vi phạm từ các tổ chức phát hành trái phiếu, hạn chế hoạt động đầu tư có rủi ro cao, áp dụng bắt buộc các công bố thông tin kịp thời và xếp hạng tín nhiệm để cải thiện kỷ luật thị trường.
Các sửa đổi mới cũng xác định rõ vai trò và trách nhiệm của từng bên tham gia phát hành trái phiếu ra công chúng và phát hành riêng lẻ, bao gồm đơn vị tư vấn, kiểm toán, và đơn vị xếp hạng tín nhiệm. Luật mới quy định các đơn vị này phải tuân thủ tất cả các luật và quy định hiện hành và cung cấp dịch vụ một cách trung thực và có trách nhiệm.
Ngoài ra, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ có quyền thực thi pháp lý đối với bất kỳ vi phạm nào có thể gây hại cho nhà đầu tư, ví dụ như khi các nhà phát hành không công bố thông tin cần thiết cho nhà đầu tư.
"Sự hoàn thiện của khung pháp lý theo hướng tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và kỷ luật thị trường sẽ thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường TPDN và trở thành kênh huy động vốn quan trọng của các doanh nghiệp", ông Tú chia sẻ.
Để có thể phát hành được trái phiếu, chuyên gia VIS Rating nhấn mạnh, các tổ chức phát hành phải đáp ứng đầy đủ các quy định pháp lý nhằm bảo đảm tuân thủ các tỷ lệ an toàn tài chính và điều kiện phát hành chặt chẽ hơn; đồng thời thực hiện công bố thông tin đầy đủ, toàn diện và kịp thời hơn so với trước đây.
Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ lưỡng các thông tin trước khi phát hành, bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động huy động vốn và khả năng thanh toán nghĩa vụ nợ trong tương lai. Việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng công bố thông tin tài chính và các thông tin liên quan là yêu cầu bắt buộc, bao gồm mục đích phát hành, kế hoạch sử dụng vốn, dòng tiền thanh toán lãi và gốc, cũng như tình hình hoạt động sản xuất - kinh doanh.
Ông Phạm Anh Tú, Chuyên viên phân tích - Khối Xếp hạng Tín nhiệm và Nghiên cứu VIS Rating Theo ông Tú, công bố thông tin không chỉ thực hiện tại thời điểm phát hành mà phải duy trì định kỳ, liên tục cho đến khi trái phiếu đáo hạn, nhằm giúp nhà đầu tư theo dõi sát tình hình thực hiện nghĩa vụ của tổ chức phát hành.
Ngoài ra, doanh nghiệp cần chuẩn bị các điều kiện để tuân thủ quy định về xếp hạng tín nhiệm. Việc được xếp hạng tín nhiệm giúp tổ chức phát hành nhận diện rõ hơn điểm mạnh và hạn chế về khả năng trả nợ, từ đó lựa chọn phương thức phát hành phù hợp, chẳng hạn bổ sung tài sản bảo đảm hoặc sử dụng bảo lãnh thanh toán, nhằm nâng cao chất lượng tín nhiệm của trái phiếu và cải thiện khả năng huy động vốn trên thị trường.
Chuyên gia Chứng khoán KIS Việt Nam đồng tình, việc nâng cao yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm là một bước đi cần thiết để tăng kỷ luật và tính minh bạch cho thị trường TPDN, nhất là sau giai đoạn thị trường phát triển nhanh nhưng thiếu chuẩn mực.
Trên thực tế, ông Tuyến cho hay, tại các thị trường mới nổi đã được nâng hạng, tỷ lệ trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm thường chiếm từ 70 - 90% tổng giá trị phát hành, trong khi tại Việt Nam, đến nay tỷ lệ này vẫn còn khá khiêm tốn, ước chỉ khoảng 20 - 25%, chủ yếu tập trung ở các tổ chức phát hành lớn và ngân hàng.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thu hút dòng vốn từ các quỹ đầu tư dài hạn, đặc biệt khi mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán dự kiến vào tháng 3 tới đây đang đến gần, việc áp dụng yêu cầu xếp hạng tín nhiệm cần được thiết kế theo lộ trình hợp lý, tránh tạo ra cú sốc chính sách khiến kênh trái phiếu bị "tắc nghẽn".
"Các quỹ đầu tư, nhất là quỹ ngoại, không chỉ quan tâm đến việc có hay không xếp hạng tín nhiệm, mà quan trọng hơn là tính nhất quán, khả năng so sánh rủi ro và độ tin cậy của thông tin", ông Tuyến chỉ ra.
Ông Phạm Tuyến, Giám đốc Tư vấn đầu tư CTCP Chứng khoán KIS Việt NamTheo đó, yêu cầu xếp hạng tín nhiệm nên được áp dụng có trọng tâm, ưu tiên với các đợt phát hành quy mô lớn, doanh nghiệp có hệ số đòn bẩy cao hoặc phát hành ra công chúng, trong khi vẫn để dư địa cho các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, dự án rõ ràng tiếp cận thị trường theo cơ chế linh hoạt hơn.
Đồng thời, cần phát triển song song năng lực của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm trong nước, chuẩn hóa phương pháp luận, tăng độ phủ và giảm chi phí, để xếp hạng tín nhiệm thực sự trở thành công cụ hỗ trợ thị trường, thay vì rào cản kỹ thuật.
Về dài hạn, khi hệ thống xếp hạng tín nhiệm được vận hành thông suốt, điều này sẽ giúp thu hẹp chênh lệch lãi suất theo mức độ rủi ro, tạo điều kiện cho các quỹ đầu tư định giá chính xác hơn, qua đó thúc đẩy dòng vốn trung và dài hạn quay trở lại thị trường trái phiếu.
"Nếu được triển khai đúng cách, yêu cầu xếp hạng tín nhiệm không những không làm nghẽn dòng vốn, mà còn trở thành yếu tố nền tảng để thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, phù hợp với mục tiêu nâng hạng thị trường trong thời gian tới", ông Phạm Tuyến nêu quan điểm./.
