Thủ tướng chỉ đạo khẩn dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Ngày 31/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp thứ sáu của Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, các bộ, cơ quan đang triển khai Đề án phát triển nguồn nhân lực đường sắt đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, xây dựng kế hoạch đào tạo giai đoạn 2026-2035; đồng thời đẩy nhanh tiến độ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đặc biệt, đã ký hợp đồng tư vấn hỗ trợ quản lý, chuẩn bị hồ sơ và lựa chọn công nghệ cho bước nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; các địa phương cũng đang triển khai công tác giải phóng mặt bằng theo kế hoạch.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh việc phát triển hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị và các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc sẽ góp phần đạt được nhiều mục tiêu quan trọng: tạo đà, tạo lực, tạo thế thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới; đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 và những năm tiếp theo đạt từ 10% trở lên; giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa; giảm ùn tắc giao thông tại các đô thị; mở ra không gian mới cho phát triển đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế; thúc đẩy hình thành và phát triển hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp đường sắt.

Hoan nghênh các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đã tích cực vào cuộc nghiên cứu, chuẩn bị và triển khai các dự án thời gian qua, Thủ tướng nêu rõ yêu cầu tập trung triển khai công việc một cách chủ động, đúng thẩm quyền, với tinh thần “mệnh lệnh hành động”.

Với đặc thù các công trình hạ tầng đường sắt mới có quy mô lớn, tổng mức đầu tư rất cao, yêu cầu kỹ thuật phức tạp trong khi năng lực quản lý dự án và nguồn lực trong nước còn hạn chế, khâu tổ chức thực hiện vẫn là điểm yếu, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần “4 không”: không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng, không để bị động trong một năm.

Đồng thời, việc triển khai các dự án phải quán triệt tinh thần “5 hóa”: số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa hiệu quả, thông minh hóa quản trị, hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước - người dân - doanh nghiệp; cùng với “3 có” và “2 không”. Trong đó, “3 có” gồm có lợi ích của Nhà nước, có lợi ích của người dân, có lợi ích của doanh nghiệp; “2 không” là: không tham nhũng, tiêu cực; không để thất thoát, lãng phí tài sản, công sức, tiền bạc của Nhân dân. Thủ tướng lưu ý yêu cầu phòng, chống lãng phí, tiêu cực, phát hiện sớm và điều chỉnh ngay từ đầu.

Các địa phương và EVN tiếp tục khẩn trương triển khai công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật điện với tinh thần chủ động, tích cực, hiệu quả, vì Nhân dân; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, phấn đấu nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ.

Bộ Tài chính và các địa phương rà soát lại các quy định để bố trí vốn cho công tác giải phóng mặt bằng, không để xảy ra tiêu cực, tham nhũng, lãng phí trong tái định cư, bảo đảm công bằng, thỏa đáng và hiệu quả.

Cùng với đó, Thủ tướng khuyến khích các địa phương đề xuất dự án đường sắt và làm cơ quan chủ quản dự án.

Các Bộ, ngành, cơ quan, địa phương rà soát, bổ sung đầy đủ quy trình, quy phạm, thủ tục, tiêu chuẩn, quy chuẩn theo quy định pháp luật và thực hiện đúng thẩm quyền trong quá trình triển khai, phát huy tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Thủ tướng cũng chỉ đạo các nhiệm vụ cụ thể nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong đó yêu cầu tiết kiệm 5% chi thường xuyên để bố trí vốn cho dự án. Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi đối với dự án thành phần 2.

Đối với các tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Móng Cái, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thành quy hoạch với tầm nhìn trăm năm, xác định hướng tuyến theo tinh thần thẳng nhất; đồng thời giao các bộ, ngành triển khai thủ tục để giao UBND tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư dự án Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái theo quy định.

Với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Thủ tướng chỉ đạo áp dụng tối đa các quy định cho phép để triển khai nhanh, yêu cầu hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi chậm nhất trong quý IV/2026, đồng thời triển khai song song các công việc liên quan. Khẩn trương đề xuất lựa chọn công nghệ và hình thức đầu tư với nhiều phương án, lựa chọn phương án tối ưu nhất; khuyến khích đầu tư tư nhân, bảo đảm khoa học, minh bạch, lợi ích quốc gia, phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Về nguồn vốn, tiếp tục nghiên cứu theo hướng đa dạng hóa, bao gồm vốn nhà nước, vốn vay, vốn tiết kiệm chi, tăng thu và phát hành trái phiếu.

Đối với các dự án đường sắt đô thị, Thủ tướng chỉ đạo Hà Nội và TP. HCM chủ động triển khai theo thẩm quyền, bảo đảm tiến độ và chất lượng. Bộ Xây dựng và Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với hai địa phương khẩn trương nghiên cứu, ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị; đồng thời nghiên cứu quy hoạch và triển khai các dự án tàu điện ngầm.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính hoàn thiện Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trình Thủ tướng Chính phủ quyết định trong tháng 2; đồng thời khẩn trương nghiên cứu đề xuất để Tổng công ty Đường sắt Việt Nam làm cơ quan chủ quản triển khai xây dựng tổ hợp công nghiệp đường sắt.

Về nguồn nhân lực, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước xác định rõ nhu cầu đào tạo và đề xuất cụ thể kinh phí đào tạo.

Thủ tướng giao các Phó Thủ tướng Chính phủ theo phân công tiếp tục theo sát, chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.