Theo quy định tại Luật Đất đai 2024, đất trồng cây lâu năm là một trong các loại đất thuộc nhóm đất nông nghiệp.
Cụ thể, đây là loại đất được sử dụng để trồng các loại cây có chu kỳ sinh trưởng dài, gieo trồng một lần nhưng cho thu hoạch trong nhiều năm, như cà phê, cao su, chè, điều, dừa hay các loại cây ăn quả lâu năm. Quy định này cũng được làm rõ tại Nghị định 102/2024/NĐ-CP, qua đó xác định bản chất của đất trồng cây lâu năm là phục vụ sản xuất nông nghiệp dài hạn, khác với đất trồng cây hàng năm.
Trong thực tế, nhu cầu chuyển đổi đất trồng cây lâu năm sang đất ở (đất thổ cư) ngày càng phổ biến, đặc biệt tại các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh. Tuy nhiên, việc chuyển mục đích sử dụng đất không chỉ cần được cơ quan có thẩm quyền cho phép mà còn kéo theo nhiều nghĩa vụ tài chính mà người sử dụng đất phải thực hiện.

Nhiều loại phí phải nộp khi chuyển đổi đất đất trồng cây lâu năm sang đất ở. Ảnh minh họa
Theo Nghị định 103/2024/NĐ-CP, khoản chi lớn nhất khi chuyển đổi là tiền sử dụng đất được tính trên phần chênh lệch giữa giá trị đất ở sau khi chuyển mục đích và giá trị đất nông nghiệp trước đó (nếu có). Trường hợp giá trị đất sau khi chuyển thấp hơn hoặc bằng giá trị trước khi chuyển thì người dân không phải nộp khoản tiền này.
Bên cạnh đó, nếu phát sinh việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới, người sử dụng đất có thể phải nộp lệ phí trước bạ. Mức thu hiện hành là 0,5% tính trên giá đất theo bảng giá do Nhà nước ban hành nhân với diện tích đất được chuyển đổi. Đáng lưu ý, ngay cả trường hợp trước đây được miễn lệ phí trước bạ, khi chuyển mục đích sử dụng đất vẫn có thể phải nộp lại khoản phí này theo quy định.
Ngoài 2 khoản chính trên, người dân còn có thể phải chi trả phí thẩm định hồ sơ. Đây là khoản phí do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định, tùy thuộc vào diện tích, tính chất hồ sơ và điều kiện cụ thể của từng địa phương. Do đó, mức thu có sự khác biệt giữa các tỉnh, thành phố và cần được kiểm tra cụ thể tại cơ quan chức năng nơi có đất.
Như vậy, việc chuyển đổi đất trồng cây lâu năm sang đất ở không chỉ là thủ tục hành chính mà còn liên quan đến nhiều nghĩa vụ tài chính đáng kể. Người dân cần nắm rõ quy định để chủ động tính toán chi phí, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.