Thích
Ngày 14/1/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 90/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050. Trong đó, nâng cấp Ga Đà Lạt theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) được xác định là một trong những dự án ưu tiên.
Theo định hướng này, Ga Đà Lạt sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò đón – trả khách mà được phát triển thành tổ hợp thương mại, dịch vụ và văn hóa cao cấp, tạo cực tăng trưởng mới cho trung tâm thành phố, đồng thời gắn kết quy hoạch đô thị với hệ thống giao thông công cộng.
Nhà ga Đà Lạt đang khai thác các chuyến tàu tuyến Đà Lạt - Trại Mát phục vụ du lịch. Ảnh: Internet
Song song với định hướng nâng cấp nhà ga, dự án khôi phục tuyến đường sắt răng cưa Tháp Chàm – Đà Lạt đang được xem là một trong những dự án hạ tầng du lịch di sản quy mô lớn của khu vực.
Theo đề xuất, tuyến đường sắt có tổng vốn đầu tư khoảng 29.000 tỷ đồng, chiều dài khoảng 84km, kết nối Phan Rang – Tháp Chàm (Khánh Hòa) với Đà Lạt (Lâm Đồng). Dự án dự kiến khôi phục khoảng 16km đường ray răng cưa tại các đoạn đèo dốc lớn, xây dựng 16 ga và điểm dừng, cùng 5 hầm xuyên núi.
Đáng chú ý, ga Eo Gió (xã D’ran), ở độ cao khoảng 1.000m, được định vị là điểm dừng chân du lịch trọng điểm. Nhà ga sẽ được phục dựng theo nguyên mẫu kiến trúc Pháp, kết hợp không gian ngắm cảnh, dịch vụ cà phê và lưu niệm, hướng đến khai thác giá trị di sản và trải nghiệm cao nguyên.
So với tuyến cũ, phương án mới bổ sung thêm 2 ga nhằm tăng cường khả năng kết nối du lịch. Hệ thống đầu máy diesel hiện đại kết hợp cơ chế bánh răng được thiết kế để bảo đảm vận hành an toàn, êm ái hơn so với đầu máy hơi nước trước đây.
Hiện dự án đang trong giai đoạn hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và thẩm định chủ trương đầu tư, với mục tiêu có thể triển khai thi công trước năm 2030.
Đầu tháng 3/2025, Cục 2 Đường sắt Trung Quốc bày tỏ mong muốn tìm hiểu thông tin quy hoạch chi tiết liên quan đến dự án. Ông Quản Hoa Bình – Phó Tổng Giám đốc Công ty Công trình quốc tế Cục 2 Đường sắt Trung Quốc – cho biết doanh nghiệp đề nghị được cung cấp dữ liệu quy hoạch để lập báo cáo nghiên cứu khả thi, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo nếu được chấp thuận.
Đoàn công tác cũng giới thiệu năng lực thi công đường sắt hiện đại và các công trình đã thực hiện tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Tuyến Đà Lạt – Tháp Chàm được người Pháp xây dựng trong suốt 30 năm. Ảnh: Internet
Tuyến Đà Lạt – Tháp Chàm được người Pháp xây dựng trong suốt 30 năm (1902–1932) với kinh phí 200 triệu Francs. Tuyến gồm hai đoạn: Tháp Chàm – Krông Pha (Sông Pha) và Krông Pha – Đà Lạt. Đây là tuyến đường sắt răng cưa độc đáo duy nhất tại Việt Nam và là một trong hai tuyến đường sắt leo núi đầu tiên trên thế giới.
Để vượt cao nguyên Lâm Viên, các đầu máy được lắp thêm bánh răng cưa, vận hành trên đoạn ray đặc biệt dài khoảng 16km, giúp tàu vượt độ cao hơn 1.500m so với mực nước biển, với độ dốc có thời điểm lên tới 12%. Tuyến từng là trục giao thông chiến lược, kết nối Đà Lạt với vùng duyên hải miền Trung và hệ thống đường sắt Đông Dương.
Tuyến bị dừng khai thác từ năm 1968, tái vận hành ngắn hạn sau năm 1975 nhưng chỉ thực hiện được 7 chuyến. Đến năm 1986, phần lớn đường ray và tà vẹt bị tháo dỡ, hiện chỉ còn đoạn Trại Mát – Đà Lạt dài 7km phục vụ du lịch.
Dọc tuyến cũ vẫn còn dấu tích của các hầm xuyên núi, nền đường sắt và ga Eo Gió – những chứng tích gợi nhớ về “con đường sắt huyền thoại” từng nối biển xanh với cao nguyên sương mù.
Nếu được khôi phục, tuyến đường sắt răng cưa Đà Lạt – Tháp Chàm không chỉ là dự án giao thông đơn thuần mà còn mang ý nghĩa biểu tượng về du lịch và văn hóa. Đồng thời, đây có thể trở thành trục liên kết vùng quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho hành lang du lịch Khánh Hòa – Ninh Thuận – Lâm Đồng trên bản đồ du lịch quốc gia.
