Việt Nam có một căn biệt thự trăm tuổi nằm ven sông nội địa dài nhất cả nước: Giá gần 5,4 tỷ, tuyến đường hơn 2.000 tỷ mới làm phải 'nắn' để tránh xâm phạm

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, việc một công trình hạ tầng chủ động "né" một ngôi nhà tư nhân là điều hiếm gặp. Nhưng tại Biên Hòa, câu chuyện này lại trở thành một điểm nhấn đặc biệt trong quá trình phát triển đô thị ven sông.

Tuyến đường ven sông Đồng Nai, đoạn qua phường Trấn Biên (TP. Biên Hòa cũ), dài hơn 5km, được xem là một trong những trục cảnh quan giao thông quan trọng nhất của tỉnh. Tuyến đường này đã được UBND tỉnh Đồng Nai tổ chức thông xe kỹ thuật vào ngày 15/1/2026, với mặt cắt rộng 34m, gồm 6 làn xe.

Giữa trục đường hiện đại đó, căn biệt thự cổ Võ Hà Thanh - còn được gọi là nhà lầu ông Phủ - xuất hiện như một "điểm lặng" khác biệt. Thay vì giải tỏa theo phương án ban đầu, chủ đầu tư đã quyết định điều chỉnh thiết kế: Dịch tuyến đường ra sát bờ sông, đồng thời thu hẹp vỉa hè tại đoạn đi qua, nhằm giữ nguyên công trình.

Theo tìm hiểu, biệt thự này được xây dựng từ năm 1922 và hoàn thành vào năm 1924, trong giai đoạn Biên Hòa vẫn còn chịu ảnh hưởng đậm nét của kiến trúc phương Tây thời thuộc địa. Công trình gồm hai tầng, mang màu vàng cổ điển, mái ngói truyền thống, hệ cột lớn cùng hệ cửa sổ gỗ bố trí đối xứng. Không gian bên trong với hành lang rộng và cầu thang thoáng vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn sau hơn một thế kỷ.

Không chỉ mang giá trị kiến trúc, căn biệt thự còn sở hữu vị trí hiếm có: Nằm sát bờ sông Đồng Nai - con sông nội địa dài nhất Việt Nam và gắn liền với lịch sử hình thành đô thị ven sông của Biên Hòa.

Từ năm 2016, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đồng Nai từng đề xuất đưa công trình này vào danh mục di tích cấp tỉnh.

Tuy nhiên, do vướng mắc về quyền sở hữu giữa các thế hệ trong gia đình và việc chưa có sự đồng thuận của người đang sinh sống, quá trình xếp hạng đã phải tạm dừng.

Về mặt pháp lý, đây chưa phải là di tích được công nhận. Nhưng trong quá trình triển khai dự án, các cơ quan chức năng đã lựa chọn cách tiếp cận thận trọng: Đánh giá giá trị lịch sử - kiến trúc và điều chỉnh quy hoạch để bảo tồn.

Theo phương án ban đầu, tuyến đường sẽ lấn vào khoảng 9m diện tích căn biệt thự. Nếu thực hiện giải tỏa, chi phí bồi thường ước tính gần 5,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, Đồng Nai đã lựa chọn phương án khác - chấp nhận điều chỉnh thiết kế, "hy sinh" một phần không gian giao thông để giữ lại công trình mang giá trị lịch sử.

Hiện nay, khu vực xung quanh biệt thự đã được chỉnh trang đồng bộ, với mặt đường trải nhựa, vỉa hè lát gạch và cảnh quan ven sông hoàn thiện. Sự hiện diện của căn nhà trăm tuổi giữa không gian hạ tầng mới không tạo cảm giác lạc lõng, mà trở thành điểm nhấn đặc biệt, thậm chí được nhiều đoàn làm phim lựa chọn làm bối cảnh tái hiện không gian xưa.

Tuyến đường ven sông Đồng Nai dài 5,2km, khởi công từ cuối năm 2020, không chỉ phục vụ giao thông mà còn được quy hoạch tích hợp công viên, kè sông và 3 bến đò, tăng cường kết nối đường thủy. Về lâu dài, tuyến này sẽ liên kết với hệ thống đường ven sông phía đối diện, hoàn thiện không gian đô thị hai bờ.

Sông Đồng Nai chảy qua khu vực đô thị dài khoảng 30km, đóng vai trò quan trọng trong cung cấp nước, điều hòa khí hậu và thích ứng với biến đổi khí hậu. Vì vậy, hành lang ven sông được xác định là trục phát triển chiến lược của tỉnh trong tương lai.

Trong bức tranh phát triển đó, căn biệt thự trăm tuổi không chỉ đơn thuần là một công trình được "giữ lại", mà còn là minh chứng cho cách một đô thị lựa chọn phát triển, không chỉ mở rộng về hạ tầng, mà còn biết gìn giữ những lớp ký ức đã tồn tại qua nhiều thế hệ.