Trong bối cảnh công trình vừa khởi công, địa phương đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng nhằm tạo điều kiện để dự án được triển khai đúng tiến độ.
Tăng tốc chuẩn bị mặt bằng cho tuyến cao tốc chiến lược
Nguồn tin trên báo Đại Đoàn Kết cho hay, theo Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An, toàn tuyến hiện có 2.996 hộ dân chịu ảnh hưởng bởi công tác thu hồi đất. Trong số này, 296 hộ liên quan đến đất ở, 199 hộ cần bố trí tái định cư; khoảng 2.700 hộ bị ảnh hưởng đất nông nghiệp, lâm nghiệp và 275 phần mộ phải di dời.
Để phục vụ dự án, tỉnh đã quy hoạch 12 khu tái định cư, đồng thời bố trí các khu vực phục vụ di dời nghĩa trang, Trường bắn Trung đoàn 764 và cây xăng dầu. Tổng kinh phí dành cho bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 2.000 tỷ đồng. Đến nay, số vốn đã giải ngân đạt hơn 314,4 tỷ đồng, tương đương 15,7% kế hoạch.
Việc hoàn thành mặt bằng được xem là điều kiện tiên quyết để các nhà thầu có thể triển khai đồng loạt trên toàn tuyến trong thời gian tới.
Có nơi bứt tốc, có nơi vẫn còn áp lực lớn
Trong số các địa phương có tuyến cao tốc đi qua, xã Hoa Quân được đánh giá là một trong những khu vực đạt kết quả tích cực.
Địa phương đang triển khai Dự án thành phần số 8 với tổng vốn đầu tư 520,9 tỷ đồng. Phạm vi thu hồi đất gần 52 ha, liên quan đến 806 thửa đất. Sau khi điều chỉnh hướng tuyến, khối lượng kiểm đếm tiếp tục tăng, cùng với 169 ngôi mộ cần di dời và nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật phải dịch chuyển.

Vị trí và hướng tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Báo VnExpress
Đến nay, Hoa Quân đã hoàn tất giải phóng mặt bằng 18,04 km trên tổng chiều dài 25,28 km, tương ứng 1.972/2.700 hộ dân, đạt khoảng 72,5%, cao hơn 4,5% so với cuối tháng trước.
Trong khi đó, xã Kim Bảng - nơi tuyến cao tốc đi qua hơn 22 km, chiếm hơn một phần ba chiều dài dự án vẫn là khu vực có khối lượng công việc lớn nhất.
Địa phương phải thu hồi gần 435 ha đất, song tiến độ còn chậm do đồng thời triển khai nhiều dự án khác, trong khi lực lượng cán bộ làm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng còn thiếu.
Đến ngày 9/6, tỷ lệ giải ngân tại Kim Bảng mới đạt khoảng 1,4%; đất nông nghiệp được bàn giao khoảng 18%, thấp hơn đáng kể so với nhiều địa phương khác trên tuyến.
Quyết liệt tháo gỡ các điểm nghẽn
Trước nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ chung, ngày 9/6, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải đã trực tiếp kiểm tra tình hình triển khai tại xã Kim Bảng.
Lãnh đạo tỉnh yêu cầu địa phương khẩn trương rà soát toàn bộ quy trình tổ chức thực hiện, kiện toàn Hội đồng bồi thường, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân và huy động cả hệ thống chính trị tham gia giải phóng mặt bằng.

Sau khi hoàn thành, tuyến cao tốc sẽ giúp khơi thông cửa ngõ kết nối sang nước bạn Lào. Ảnh minh họa
Quan điểm được tỉnh quán triệt là bàn giao mặt bằng ngay sau khi hoàn thành từng phần, tránh để công trường phải chờ đợi.
Theo Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An, đầu tháng 6 vẫn còn 743 hộ dân tại 7 xã chưa hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng và 79 ngôi mộ chưa được di dời. Ngoài ra, tiến độ xây dựng một số khu tái định cư cũng như việc di chuyển các tuyến điện cao thế vẫn cần tiếp tục được đẩy nhanh.
Mở thêm cửa ngõ kết nối sang Lào
Nguồn tin trên báo VnExpress cho hay, tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy được khởi công ngày 18/5/2026, có chiều dài khoảng 60km, bắt đầu từ nút giao Hưng Tây kết nối với cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt và kết thúc tại khu vực cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy - Nậm On trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào.
Dự án được quy hoạch 6 làn xe, giai đoạn đầu đầu tư hoàn chỉnh 4 làn, các cầu lớn xây dựng theo quy mô 6 làn xe. Nền đường rộng 32,25m ở các đoạn thiết kế tốc độ 100-120km/h và 29m tại các đoạn địa hình khó khăn với tốc độ 60-80km/h.
Tổng mức đầu tư của công trình khoảng 23.940 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2029. Toàn tuyến sử dụng khoảng 582ha đất, trong đó có gần 98,5ha rừng phòng hộ, 141ha rừng sản xuất, hơn 221ha đất trồng lúa và gần 31ha đất ở.
Đây là hợp phần quan trọng của tuyến Hà Nội - Viêng Chăn, hành lang kết nối đã được Chính phủ Việt Nam và Lào thống nhất định hướng từ năm 2016.
Khi đưa vào khai thác, tuyến cao tốc sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển từ cửa khẩu Thanh Thủy đến các đô thị và cảng biển Nghệ An, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa Bắc Trung Bộ với Lào và Đông Bắc Thái Lan. Công trình cũng được kỳ vọng tạo động lực phát triển thương mại, logistics, du lịch và mở rộng không gian phát triển kinh tế dọc hành lang Đông - Tây trong giai đoạn tới.