Thích
Ít ai biết rằng một trong những biệt thự cổ nằm bên bờ sông Hương suốt hơn một thế kỷ lại được xây dựng bằng kỹ thuật rất đặc biệt: Bê tông cốt tre thay cho cốt thép ở nhiều hạng mục quan trọng. Giờ đây, công trình này đang đứng trước nguy cơ biến mất để nhường chỗ cho dự án thương mại mới tại trung tâm Huế.
Căn biệt thự Pháp tọa lạc tại số 26 đường Lê Lợi, TP. Huế, được xây dựng vào đầu thế kỷ XX dành cho quan chức người Pháp sinh sống và làm việc.
Theo thông tin đăng tải trên báo Thanh Niên, trong bối cảnh việc nhập thép từ Pháp vào Đông Dương thời điểm đó gặp nhiều khó khăn và chi phí cao, các kỹ sư đã lựa chọn giải pháp sử dụng bê tông cốt tre cho phần sàn, trần và mái công trình.
Căn biệt thự Pháp tọa lạc tại số 26 đường Lê Lợi, TP. Huế. Ảnh: Báo Tuổi Trẻ
Đây được xem là cách làm vừa tiết kiệm, vừa tận dụng vật liệu bản địa nhưng vẫn bảo đảm khả năng chịu lực trong điều kiện thời bấy giờ. Điều đáng chú ý là sau hơn 100 năm tồn tại, công trình vẫn còn giữ được kết cấu cơ bản, trở thành một trường hợp hiếm có giá trị tham khảo đối với lĩnh vực xây dựng.
Theo thời gian, biệt thự này từng đảm nhận nhiều vai trò khác nhau. Sau năm 1945, nơi đây lần lượt được sử dụng làm trụ sở Hiến binh Nhật, Chánh tòa sơ thẩm và sau đó là trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên - Huế trong nhiều thập kỷ.
Toàn cảnh căn biệt thự được nhìn từ trên cao. Ảnh: Báo Người Lao Động
Từ năm 2022 đến nay, công trình bị bỏ hoang và xuống cấp dần theo thời gian.
Về kiến trúc, căn biệt thự mang phong cách Pháp cổ với bố cục đối xứng đặc trưng. Phần tầng trệt được thiết kế khá kín, chủ yếu dùng làm kho và hầm chứa. Không gian sinh hoạt chính nằm ở tầng trên, được nâng cao hơn mặt sân nhằm hạn chế ẩm thấp và tránh ngập - một giải pháp phù hợp với điều kiện khí hậu Huế.
Tường công trình dày khoảng 40-50cm, sử dụng gạch nung không tô ở một số vị trí, gợi liên tưởng tới kỹ thuật xây dựng của nhiều công trình cổ châu Âu.
Căn biệt thự sở hữu kết cấu bê tông cốt tre ở nhiều hạng mục cần thiết. Ảnh: Báo Lao Động
Nhiều chi tiết trang trí trên công trình cũng mang ý nghĩa biểu tượng. Phần đỉnh mái được gắn hoa văn hoa diên vĩ bằng sắt - hình ảnh từng xuất hiện phổ biến trong kiến trúc và huy hiệu hoàng gia châu Âu thời Trung cổ.
Trong khi đó, hệ thống ống khói sử dụng gạch bát giác, kết hợp họa tiết hoa bốn cánh bên trong, được cho là mang ý niệm về bát quái và bốn mùa Xuân - Hạ - Thu - Đông.
Năm 2022, chính quyền Huế từng tính đến phương án di dời biệt thự sang khu đất khác để phục vụ dự án khách sạn cao cấp. Tuy nhiên, sau khi khảo sát, ông Nguyễn Văn Cư - người được biết đến với biệt danh "thần đèn" trong lĩnh vực di dời công trình cho rằng kết cấu biệt thự không còn đủ an toàn để thực hiện phương án này.
Đến tháng 4 vừa qua, chính quyền địa phương đã quyết định tháo dỡ công trình.
Theo thông tin từ báo Lao Động, khu đất nơi biệt thự tọa lạc nằm trong dự án kêu gọi đầu tư tổ hợp khách sạn cao cấp tại khu vực 22-24 và 26-30A đường Lê Lợi, với tổng vốn dự kiến hơn 815 tỷ đồng.
Ông Hoàng Việt Cường - Chánh Văn phòng UBND TP Huế, cho biết việc tháo dỡ nằm trong kế hoạch triển khai dự án mới theo quy hoạch phát triển dịch vụ - thương mại của khu vực trung tâm.
Một trong những cơ sở quan trọng cho quyết định này là biệt thự số 26 Lê Lợi không nằm trong danh mục 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu tại Huế được công bố để bảo tồn từ năm 2018.
Dù vậy, nhiều chuyên gia vẫn đánh giá công trình có giá trị đáng kể về lịch sử và kiến trúc. Trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ của Trường Đại học Khoa học Huế, nhóm nghiên cứu từng nhận định biệt thự có giá trị tương đối cao xét trên nhiều tiêu chí như văn hóa, nghệ thuật, lịch sử và cảnh quan đô thị.
Một số chuyên gia đề xuất giữ lại công trình như điểm nhấn kiến trúc trong tổ hợp thương mại tương lai, đồng thời phát triển thành không gian văn hóa hoặc điểm tham quan ngay giữa trung tâm thành phố.
Không chỉ là một biệt thự cũ, công trình này còn gắn với ký ức của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Huế - những người từng xem nơi đây như "mái nhà văn nghệ" bên dòng sông Hương. Với nhiều người dân, biệt thự cổ trên đường Lê Lợi cũng là một phần quen thuộc trong diện mạo đô thị của Huế suốt hàng chục năm qua.
