Bộ Xây dựng nói gì về đề xuất làm trục kết nối liên vùng mới gần 58.000 tỷ chạy xuyên qua dãy núi cao nhất Việt Nam?

Khi Quốc lộ 37 vẫn là trục kết nối chủ yếu giữa Sơn La và Lào Cai với năng lực vận tải còn hạn chế, ý tưởng về một tuyến cao tốc xuyên dãy Hoàng Liên lại được đặt lên bàn nghị sự. Không chỉ là câu chuyện mở thêm một con đường, đề xuất này chạm tới vấn đề lớn hơn: Tái cấu trúc liên kết vùng trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn phát triển mới.

Theo đề xuất của UBND tỉnh Sơn La, tuyến cao tốc dự kiến dài khoảng 185km. Điểm đầu kết nối với cao tốc Mộc Châu - Sơn La (CT.03), điểm cuối đấu nối vào cao tốc Nội Bài - Lào Cai tại nút giao IC14. Trong tổng chiều dài này, khoảng 83km đi qua địa phận Sơn La, hơn 103km còn lại thuộc tỉnh Lào Cai.

Về quy mô, tuyến đường được định hướng đầu tư hoàn chỉnh 4 làn xe. Tuy nhiên, để giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu, địa phương đề xuất phân kỳ giai đoạn I với quy mô 2 làn xe. Tổng mức đầu tư toàn tuyến khi hoàn chỉnh ước khoảng 57.900 tỷ đồng, trong khi giai đoạn I dự kiến cần khoảng 29.600 tỷ đồng.

Ở góc độ quy hoạch, Bộ Xây dựng cho biết trong Quy hoạch vùng trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, đã có định hướng hình thành trục cao tốc kết nối Sơn La với cao tốc Hà Nội - Lào Cai thông qua tuyến Sơn La - Yên Bái. Tuy nhiên, trong Quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia hiện hành lại chưa xác định tuyến cao tốc kết nối trực tiếp Sơn La - Lào Cai theo phương án mà địa phương đề xuất.

Sự khác biệt này khiến dự án đang ở trạng thái "chờ khớp quy hoạch". Bộ Xây dựng thông tin cho biết hiện nay Bộ đang rà soát, điều chỉnh các quy hoạch ngành quốc gia để bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia đã được Quốc hội thông qua. Trong quá trình này, khả năng bổ sung tuyến Sơn La - Lào Cai vào quy hoạch quốc gia sẽ được xem xét nếu có đủ cơ sở và phù hợp định hướng phát triển chung.

Trong trường hợp hai địa phương mong muốn đẩy nhanh tiến độ nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, Bộ đề nghị Sơn La và Lào Cai chủ động cập nhật nội dung tuyến đường vào quy hoạch tỉnh. Đây sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng để chuẩn bị đầu tư, kể cả khi tuyến chưa được bổ sung vào quy hoạch ngành cấp quốc gia.

Với quy mô lớn, tổng mức đầu tư cao và đi qua địa bàn hai tỉnh, dự án đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ ngay từ khâu chuẩn bị. Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc đánh giá sự cần thiết đầu tư, dự báo nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực và xác định thứ tự ưu tiên trong giai đoạn 2026-2030 là những yếu tố then chốt. Quy mô đầu tư cũng cần được tính toán thận trọng để bảo đảm hiệu quả, tránh dàn trải và phát huy tối đa vai trò kết nối liên vùng.

Theo phân cấp, dự án thuộc thẩm quyền quản lý và đầu tư của UBND hai tỉnh Sơn La và Lào Cai. Trong trường hợp vượt quá khả năng cân đối ngân sách địa phương, các tỉnh có thể báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét hỗ trợ từ ngân sách Trung ương. Bộ Xây dựng khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp, đồng hành với Sơn La trong quá trình nghiên cứu và xử lý các vấn đề liên quan.

Giữa bài toán vốn, quy hoạch và nhu cầu phát triển, tuyến cao tốc Sơn La - Lào Cai vì thế không chỉ là một dự án hạ tầng đơn lẻ, mà là phép thử về cách hai địa phương miền núi chủ động thiết kế tương lai kết nối của mình trong bản đồ giao thông quốc gia.

Nếu được triển khai và hoàn thành, tuyến đường này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển giữa Sơn La và Lào Cai, mà còn tạo thêm một hành lang vận tải song song với Quốc lộ 37, giảm áp lực cho hệ thống hiện hữu.

Quan trọng hơn, trục kết nối mới sẽ mở rộng không gian phát triển cho khu vực trung du và miền núi phía Bắc, thúc đẩy giao thương nông sản, logistics và du lịch, đặc biệt là khai thác hiệu quả tiềm năng của vùng núi Hoàng Liên. Trong dài hạn, đây có thể trở thành mắt xích chiến lược giúp các địa phương miền núi từng bước tiệm cận các trung tâm kinh tế lớn, thay đổi vị thế trên bản đồ hạ tầng quốc gia.