Hầm Thủ Thiêm là một trong những công trình hạ tầng mang tính biểu tượng của TP. HCM, đồng thời đánh dấu bước ngoặt trong lịch sử phát triển giao thông đô thị Việt Nam. Không chỉ là đường hầm vượt sông đầu tiên của cả nước, công trình này còn từng giữ kỷ lục là hầm vượt sông dài nhất Đông Nam Á khi chính thức đưa vào khai thác năm 2011.
Sau hơn một thập kỷ vận hành, Hầm Thủ Thiêm đã trở thành trục kết nối huyết mạch giữa khu vực trung tâm (quận 1 cũ) và bán đảo Thủ Thiêm, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị và giảm tải đáng kể áp lực giao thông cho khu vực lõi thành phố.
Hầm có tổng chiều dài gần 1,49km, gồm ba phần chính: đoạn dẫn phía quận 1 dài 585m, đoạn dẫn phía Thủ Thiêm dài 535m và đoạn hầm dìm dài 370m nằm sâu dưới lòng sông Sài Gòn. Công trình được thiết kế rộng hơn 33m, cao gần 9m, với 6 làn xe, cho phép lưu thông hai chiều, tốc độ tối đa 60km/h đối với ô tô và 40km/h đối với xe máy.

Hầm Thủ Thiêm. Ảnh: Internet
Hiện nay, mỗi ngày công trình phục vụ khoảng 270.000 xe máy và 47.000 ô tô, trở thành một trong những tuyến giao thông có mật độ khai thác lớn nhất TP. HCM. Việc đưa hầm vào vận hành không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn góp phần hoàn thiện trục đại lộ Đông – Tây, mở rộng không gian phát triển về phía Đông thành phố.
Được đầu tư bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản, Hầm Thủ Thiêm là công trình đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng công nghệ hầm dìm hiện đại. Phần hầm chìm gồm 4 đốt, mỗi đốt dài 93m, nặng khoảng 27.000 tấn, được chế tạo tại Đồng Nai rồi lai dắt hơn 20km về vị trí lắp đặt và dìm xuống độ sâu từ 23 đến 27m dưới lòng sông Sài Gòn.
Quá trình thi công được đánh giá là một trong những thử thách kỹ thuật phức tạp nhất từng triển khai tại Việt Nam. Dòng chảy sông Sài Gòn với đặc điểm thủy văn phức tạp buộc các kỹ sư phải tính toán chính xác đến từng chi tiết. Mỗi đốt hầm được dìm và lắp đặt liên tục trong 15–20 giờ, với sai số chỉ khoảng 10mm – mức độ chính xác rất cao đối với công trình quy mô lớn dưới nước.
Để phục vụ thi công, khoảng 450.000m³ bùn đáy sông đã được nạo vét, đồng thời giao thông thủy tại khu vực này phải tạm thời gián đoạn. Hơn 1.500 kỹ sư, công nhân đã làm việc liên tục trong suốt 3.000 ngày để hoàn thiện công trình mang tính lịch sử này.

Bên trong hầm Thủ Thiêm. Ảnh: Internet
Bên trong hầm, hệ thống vận hành được thiết kế hiện đại với 54 camera giám sát, cùng đội ngũ khoảng 140 nhân sự trực 24/24. Các thiết bị kỹ thuật như cảm biến môi trường, hệ thống thông gió, chiếu sáng, báo cháy và 37 lối thoát hiểm được bố trí dọc tuyến, đảm bảo an toàn tối đa cho người và phương tiện lưu thông.
Về kết cấu, hầm được xây dựng bằng bê tông cốt thép, có khả năng chịu động đất tới cấp 6–7 độ Richter, với tuổi thọ thiết kế lên đến 100 năm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về độ bền và an toàn.
Không dừng lại ở vai trò là một công trình giao thông, Hầm Thủ Thiêm còn là "đòn bẩy" chiến lược thúc đẩy sự phát triển của khu đô thị mới Thủ Thiêm – khu vực được định hướng trở thành trung tâm tài chính, thương mại tầm khu vực. Cùng với hệ thống cầu và hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện, khu Đông TP. HCM đang dần hình thành diện mạo của một cực tăng trưởng mới.
Sự hiện diện của Hầm Thủ Thiêm không chỉ giúp thu hẹp khoảng cách giữa hai bờ sông Sài Gòn, mà còn mở ra không gian phát triển rộng lớn, tạo động lực cho kinh tế – xã hội và nâng tầm vị thế đô thị của TP. HCM trong giai đoạn mới.