Thích
Nếu chỉ nhìn con số hơn 4 triệu tỷ đồng cho 5 khu đô thị mới, kế hoạch của Hà Nội trong giai đoạn 2026-2035 dễ được hiểu như một chương trình đầu tư bất động sản quy mô lớn.
Nhưng đặt trong tổng thể Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, đây thực chất là một bước tái cấu trúc không gian phát triển, nhằm định hình lại cách Hà Nội tăng trưởng, phân bổ dân cư và vận hành hạ tầng trong nhiều thập kỷ tới.
Từ "giãn dân" sang tổ chức lại không gian đô thị
Theo kịch bản mở rộng, Hà Nội dự báo đạt 15-16 triệu dân vào năm 2045, không áp trần dân số cơ học mà quản lý theo ngưỡng chịu tải của hạ tầng. Điều này phản ánh sự thay đổi căn bản trong tư duy quy hoạch: Thay vì hạn chế tăng trưởng dân số, thành phố lựa chọn tái tổ chức không gian đô thị, phát triển theo mô hình đô thị nén kết hợp không gian xanh.
Trong bối cảnh đó, việc dành nguồn lực để hình thành 5 khu đô thị mới không chỉ nhằm tạo thêm nguồn cung nhà ở, mà đóng vai trò "van điều tiết" dân số, đón dòng dịch chuyển từ khu vực lõi lịch sử ra các vành đai phát triển mới.
Việc dự kiến triển khai các KĐT mới nhằm tái thiết lại không gian của TP. Hà Nội trong thời kỳ phát triển mới. Ảnh: Internet
Theo đề xuất, 5 khu đô thị mới được phân bổ dọc Vành đai 4 và các hướng phát triển chiến lược: Phía Bắc (Mê Linh, Đông Anh), phía Đông (Gia Lâm) và phía Tây (Hòa Lạc). Tổng mức đầu tư hơn 4 triệu tỷ đồng cho thấy đây không phải các dự án khép kín, mà là các cực đô thị quy mô lớn, tích hợp nhà ở, dịch vụ, sản xuất, giáo dục và hạ tầng xã hội.
Cụ thể, theo báo Đầu tư, trong danh mục 5 khu đô thị chiến lược, khu đô thị hai bên Vành đai 4 phía Nam có quy mô lớn nhất, lên tới 10.000ha, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 1 triệu tỷ đồng. Khu vực này được định hướng phát triển theo mô hình đô thị tích hợp, trong đó đất ở chiếm khoảng 55%, phần còn lại dành cho không gian xanh, hạ tầng xã hội, công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật. Cơ cấu nhà ở được thiết kế thiên về không gian thấp tầng, với 80% là nhà thấp tầng, 20% là chung cư cao từ 21-30 tầng, phù hợp vai trò khu giãn dân quy mô lớn.
Tương tự về diện tích và tổng vốn đầu tư, khu đô thị hai bên Vành đai 4 phía Tây cũng có quy mô 10.000ha, vốn đầu tư khoảng 1 triệu tỷ đồng, song được tổ chức theo cấu trúc đô thị nén hơn. Tại đây, tỷ lệ nhà ở cao tầng tăng lên 40%, phần còn lại là nhà thấp tầng, nhằm khai thác hiệu quả hơn quỹ đất và khả năng kết nối hạ tầng khu vực phía Tây Thủ đô.
Ở phía Bắc, khu đô thị Mê Linh - Đông Anh có quy mô khoảng 9.000 ha, tổng mức đầu tư dự kiến 800.000 tỷ đồng. Cơ cấu nhà ở tại khu vực này được bố trí tương tự khu đô thị Vành đai 4 phía Tây, với 40% nhà ở cao tầng và 60% nhà ở thấp tầng, đóng vai trò là cực phát triển mới gắn với hành lang phía Bắc sông Hồng.
Tiếp đến, khu đô thị phía Đông tại Gia Lâm được quy hoạch trên diện tích khoảng 8.000 ha, với tổng vốn đầu tư khoảng 800.000 tỷ đồng. Khu vực này tiếp tục áp dụng mô hình phát triển cân bằng, trong đó nhà ở cao tầng chiếm 40%, nhà ở thấp tầng chiếm 60%, phù hợp với định hướng mở rộng đô thị về phía Đông và kết nối với các trục giao thông liên vùng.
Nhỏ nhất trong 5 khu đô thị là khu đô thị phía Tây tại Hòa Lạc, có quy mô khoảng 4.700 ha và tổng mức đầu tư dự kiến 470.000 tỷ đồng. Dù quy mô khiêm tốn hơn, khu vực này vẫn được tổ chức theo tỷ lệ quen thuộc 40% nhà ở cao tầng - 60% nhà ở thấp tầng, gắn với vai trò đô thị khoa học - công nghệ và giáo dục trong dài hạn.
Song song với phát triển các khu đô thị mới, Hà Nội xác định giai đoạn 2026-2035 là thời kỳ ưu tiên đầu tư hạ tầng, với tổng vốn dự kiến tương đương gần 44% GRDP.
Thành phố đã xây dựng danh mục 14 dự án hạ tầng chiến lược, trong đó đường sắt đô thị là hạng mục chiếm tỷ trọng vốn lớn nhất, khoảng 1,5 triệu tỷ đồng cho 14 tuyến, tổng chiều dài gần 1.000km. Đứng sau là trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, với tổng mức đầu tư khoảng 855.000 tỷ đồng.
Ngoài ra, hệ thống hạ tầng chiến lược còn bao gồm các tuyến Vành đai 4, Vành đai 4,5, Vành đai 5, các quốc lộ 1A, 21A, 32, cùng loạt cầu vượt sông Hồng và sông Đà, tạo nền tảng kết nối cho các khu đô thị mới trong dài hạn.
Việc lựa chọn các khu vực này cũng phản ánh định hướng kéo giãn trọng tâm phát triển khỏi khu vực nội đô cũ, đồng thời tận dụng quỹ đất và dư địa tăng trưởng ở các vùng cửa ngõ - nơi có khả năng kết nối trực tiếp với các tuyến vành đai và mạng lưới giao thông liên vùng.
Đầu tư đô thị gắn chặt với bài toán hạ tầng
Điểm đáng chú ý trong kế hoạch 2026-2035 là hạ tầng đi trước một bước. Hà Nội dự kiến huy động khoảng 14,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, trong đó gần 44% GRDP dành cho hạ tầng. Riêng hệ thống đường sắt đô thị chiếm khoảng 1,5 triệu tỷ đồng cho 14 tuyến, tổng chiều dài gần 1.000km - con số cho thấy tham vọng tái định hình hoàn toàn cấu trúc giao thông đô thị.
Bên cạnh đó là các dự án mang tính "xương sống" như trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, các tuyến vành đai 4, 4.5, 5, hệ thống cầu vượt sông Hồng, sông Đà. Trong cấu trúc này, 5 khu đô thị mới chỉ có thể vận hành hiệu quả khi được đặt trên nền hạ tầng giao thông khối lượng lớn, thay vì phụ thuộc vào đường bộ như mô hình cũ.
Song song với mở rộng không gian, Hà Nội đặt mục tiêu tái cấu trúc các khu vực hiện hữu. Khu vực hồ Gươm và phụ cận (81ha) sẽ được chỉnh trang và tái tổ chức chức năng; vùng ven sông Hồng dự kiến tái cấu trúc trên diện tích khoảng 1.800ha, với tổng vốn đầu tư ước tới 720.000 tỷ đồng.
Thành phố dự báo đến 2045 có khoảng 15-16 triệu dân theo kịch bản mở rộng. Ảnh: Báo VnExpress
Đáng chú ý, riêng khu vực sông Hồng có thể cần di dời khoảng 200.000 người, kéo theo nhu cầu 900 ha đất tái định cư, trong đó phần lớn được bố trí tại các khu đô thị mới ở Đông Anh và Long Biên. Xa hơn, giai đoạn 2036-2045, tổng số người cần di dời để phục vụ tái cấu trúc đô thị lên tới hơn 419.000 người, nâng tổng số di dời giai đoạn 2026-2045 lên trên 862.000 người.
Điều này cho thấy rằng 5 khu đô thị mới không chỉ phục vụ tăng trưởng, mà còn là "đích đến" của quá trình tái cấu trúc đô thị lịch sử.
Nhìn tổng thể, kế hoạch phát triển 5 khu đô thị mới với vốn đầu tư hơn 4 triệu tỷ đồng không đơn thuần là một chương trình xây dựng nhà ở. Đây là bài toán tái thiết Thủ đô ở quy mô thế kỷ, nơi bất động sản, hạ tầng, dân cư và kinh tế đô thị được đặt trong cùng một cấu trúc.
Thách thức lớn nhất không nằm ở quy mô vốn, mà ở khả năng điều phối thực thi: Làm sao để đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị mới và tái cấu trúc khu cũ diễn ra đồng bộ, tránh tạo ra các "đô thị ngủ" hoặc làn sóng di dời thiếu bền vững.
Nếu triển khai đúng định hướng, Hà Nội có cơ hội chuyển từ mô hình đô thị dàn trải, quá tải lõi trung tâm sang một cấu trúc đa cực, nơi các khu đô thị mới trở thành động cơ tăng trưởng mới, thay vì chỉ là phần mở rộng của thị trường bất động sản.
Báo VnExpress cho hay, hiện báo cáo về các nội dung chính trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm của UBND TP. Hà Nội đã được trình HĐND thành phố xem xét, quyết định tại kỳ họp diễn ra vào hôm nay, ngày 27/1.
Theo Nghị định 307/2025 quy định về phân loại đơn vị hành chính do Chính phủ ban hành, Hà Nội và TP. HCM là đơn vị hành chính cấp tỉnh loại đặc biệt; các thành phố trực thuộc Trung ương còn lại là đơn vị hành chính cấp tỉnh loại I.
