Dự án hơn 17.000 tỷ cải tạo rạch ô nhiễm nhất TP. HCM chậm tiến độ, lãnh đạo ra chỉ đạo 'nóng'

Lãnh đạo TP yêu cầu siết tiến độ

Nguồn tin trên báo Thanh Niên cho biết, trong chuyến thị sát dự án cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm - tuyến kênh kéo dài từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật của Chủ tịch UBND TP. HCM Nguyễn Văn Được diễn ra vào ngày 18/3 vừa qua, lãnh đạo TP đã đưa ra chỉ đạo cụ thể.

Tại nơi triển khai dự án, người đứng đầu chính quyền TP đã yêu cầu ba phường Gia Định, Bình Thạnh và Bình Lợi Trung cần nhanh chóng hoàn tất công tác bàn giao mặt bằng trong tháng 6/2026. Đây được xem là "mốc cứng" nhằm đảm bảo dự án có thể tăng tốc thi công, hướng đến mục tiêu hoàn thành vào năm 2028.

Theo tìm hiểu, rạch Xuyên Tâm là dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng từ ngân sách, triển khai trong giai đoạn 2023 - 2028. Tuyến rạch dài gần 8,9km, trong đó tuyến chính khoảng 6,7km cùng ba nhánh phụ dài hơn 2,2km, đi qua nhiều khu dân cư đông đúc.

Một trong những điểm đáng chú ý là chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng chiếm tỷ trọng rất lớn, gần 14.000 tỷ đồng - tương đương hơn 80% tổng vốn đầu tư. Điều này cho thấy "nút thắt" lớn nhất của dự án không nằm ở kỹ thuật mà ở công tác tái định cư và đồng thuận xã hội.

Hiện trường dự án "xôi đỗ"

Theo ghi nhận mới nhất trên báo Tuổi Trẻ, bức tranh triển khai dự án đang ở trạng thái không đồng đều ở các khu vực.

Cụ thể, một số đoạn đã trở thành công trường với máy móc, vật liệu tập kết dọc tuyến, công nhân tiến hành kè bờ và nạo vét lòng rạch. Tuy nhiên, chỉ cách đó không xa, nhiều khu vực vẫn gần như "án binh bất động": cây cối mọc um tùm, nhà dân bám sát mép nước, lối đi nhỏ chật hẹp len lỏi trong khu dân cư.

Dọc theo các tuyến rạch, các bảng thông báo thu hồi đất cũng đã được dựng lên, nhưng việc bàn giao thực tế vẫn diễn ra chậm. Hiện mới chỉ có phường An Nhơn hoàn tất 100% với 138 trường hợp, trong khi ba phường còn lại vẫn còn tới 1.265 hộ chưa bàn giao mặt bằng (con số trên báo Thanh Niên).

Sự chênh lệch này đã phản ánh rõ ràng thực tế rằng tiến độ dự án hiện đang phụ thuộc lớn vào khả năng xử lý từng "điểm nghẽn" địa bàn, thay vì một tiến trình đồng bộ.

Theo Sở Xây dựng TP. HCM, nguyên nhân chính khiến tiến độ giải phóng mặt bằng chậm nằm ở quỹ nhà tái định cư chưa sẵn sàng.

Hiện nay, các căn hộ phục vụ tái định cư đang được sửa chữa, hoàn thiện tại một chung cư trên đường Phan Chu Trinh. Dự kiến đến ngày 30/4/2027 mới có thể đưa vào sử dụng, với quy mô hơn 500 căn - tương đương hơn một nửa số hộ bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, hơn 2.200 hộ dân nằm trong diện bị tác động của dự án. Điều này đồng nghĩa với việc vẫn còn một khoảng trống lớn trong bài toán chỗ ở, buộc thành phố phải áp dụng nhiều phương án linh hoạt như tự lo nơi ở mới, bố trí nhà ở xã hội, căn hộ chung cư hoặc nền tái định cư. Trong thời gian chờ đợi, người dân được hỗ trợ tạm cư, nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế, chưa thể tạo sự yên tâm dài hạn.

Trước áp lực tiến độ, lãnh đạo TP. HCM đã yêu cầu không để tình trạng chậm trễ kéo dài.

Chủ tịch UBND TP. HCM nhấn mạnh, nếu việc chi trả bồi thường bị chậm, lãnh đạo phường phải chịu trách nhiệm trước thành phố. Ngược lại, với các trường hợp người dân đã nhận tiền nhưng không bàn giao mặt bằng theo cam kết, chính quyền sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Rạch Xuyên Tâm không chỉ là một dự án cải tạo môi trường đơn thuần, mà còn là phép thử đối với năng lực điều hành các dự án chỉnh trang đô thị quy mô lớn tại TP. HCM.

Khi chi phí bồi thường chiếm phần lớn tổng vốn và liên quan đến hàng nghìn hộ dân, mỗi bước chậm trễ đều kéo theo hệ lụy dây chuyền về tiến độ, chi phí và niềm tin của người dân. Việc thành phố chốt mốc cuối cho công tác giải phóng mặt bằng vào tháng 6/2026 được xem là cam kết chính trị cho một dự án đã được kỳ vọng từ nhiều năm.