Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II: Tôn vinh những không gian sống "chữa lành" và hạnh phúc

Bước sang chu kỳ phát triển mới, các đại đô thị đang chuyển mình mạnh mẽ nhưng cũng phải đối mặt với áp lực môi trường và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Trong bối cảnh đó, mỗi cư dân đô thị đều khao khát những không gian sống có thể nuôi dưỡng cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Không gian sống xanh vì thế không còn là một xu hướng, mà đã trở thành giải pháp thiết yếu cho sự phát triển bền vững, giúp con người thích ứng hiệu quả hơn trước những biến động tiêu cực của thiên nhiên.

Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II đặc biệt chú trọng đề cao các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) để tôn vinh và nhân rộng những dự án tiên phong. Chia sẻ với Reatimes, KTS. Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng, Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng việc định vị lại giá trị bất động sản qua những giải thưởng uy tín không chỉ giúp doanh nghiệp bắt nhịp chuẩn mực quốc tế, mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy sự chuyển đổi tư duy: Từ xây dựng công trình vật chất thuần túy sang kiến tạo môi trường sống dài hạn và có trách nhiệm với cộng đồng. Ở đó, mỗi công trình đều là một tế bào khỏe mạnh, đóng vai trò bảo vệ và nuôi dưỡng hạnh phúc cho nhiều thế hệ cư dân. Và vì thế, thành công của những dự án được xướng tên tại Giải thưởng Quốc gia Bất động sản lần này sẽ không dừng lại ở những con số hiệu quả kinh doanh, mà thực sự trở thành những "công trình di sản" cho thế hệ mai sau.

- Thưa KTS Phạm Thanh Tùng, dưới góc nhìn của một chuyên gia quy hoạch - kiến trúc đã dành nhiều thập kỷ quan sát và nghiên cứu về quá trình phát triển của đô thi Việt, ông nhìn nhận đô thị Việt đang bước vào sự thay đổi và chuyển mình ra sao?

KTS. Phạm Thanh Tùng: Chúng ta không thể phủ nhận sự thay đổi to lớn về diện mạo kiến trúc, về chất lượng sống của đô thị ngày được cải thiện theo hướng văn minh hiện đại, là động lực phát triển quan trọng của nền kinh tế quốc dân.

Tuy nhiên, mặt trái của quá trình phát triển là sự xuất hiện của những kiến trúc đô thị với những tòa nhà cao tầng, bọc kính; một hệ thống giao thông hiện đại, với đường trên cao dày đặc, uốn lượn như những con rắn bằng bê-tông và thép khổng lồ, nhưng lúc nào cũng chật cứng phương tiện giao thông cơ giới, ngày ngày thải vào bầu không khí vô vàn tấn khí thải, CO2 cùng tiếng còi xe, tiếng động cơ ô tô, xe máy rền rĩ, chói tai và đường phố luôn úng ngập mỗi khi có mưa to kéo dài.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu phức tạp, kiến trúc đô thị buộc phải bước vào "kỷ nguyên sinh thái" với kiến trúc xanh, đô thị thông minh và carbon thấp để đối phó và thích ứng với thiên tai lũ lụt, ngập úng, ô nhiễm môi trường và sự tăng nhiệt ở đô thị trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp trên phạm vi toàn cầu.

- Ông vừa nhắc đến "kỷ nguyên sinh thái" - xu hướng này sẽ làm thay đổi tư duy của những người làm quy hoạch và phát triển thị trường bất động sản như thế nào trong bối cảnh con người ngày càng nâng cao nhận thức về chất lượng sống và yếu tố sức khỏe?

KTS. Phạm Thanh Tùng: Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì "Sức khỏe là trạng thái thoải mái hoàn toàn về thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không chỉ là không có bệnh tật hay thương tật". Từ định nghĩa này, chúng ta thấy kiến trúc không đơn thuần là những sản phẩm nghệ thuật cao siêu, mà là phương tiện cốt yếu định hình chất lượng sống và trạng thái sức khỏe toàn diện của con người. và ở một chừng mực nào đó tạo nên nhân cách của con người.

Thực ra, mối quan hệ giữa kiến trúc và sức khỏe vốn không mới, nhưng ngày nay nó được khẳng định mạnh mẽ hơn bởi các luận cứ khoa học. Mọi yếu tố từ thiết kế, bố cục không gian đến vật liệu xây dựng đều tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến thể chất và tâm trí cư dân. Vì vậy, kiến trúc xanh không chỉ dừng lại ở việc tiết kiệm năng lượng hay thẩm mỹ, mà phải tạo ra một môi trường sống lành mạnh – nơi con người được bảo vệ, nuôi dưỡng các tương tác xã hội và kết nối với thiên nhiên. Mối quan hệ này đã trở thành hướng tiếp cận cốt lõi của kiến trúc đương đại, nơi không gian sống được nhìn nhận như cơ thể thứ hai của con người, nơi có thể nuôi dưỡng thể chất, tinh thần và các mối quan hệ xã hội, sự tương tác giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với cộng đồng và cá nhân với thiên nhiên. Nói cách khác, kiến trúc không chỉ tạo ra công trình vật chất mà còn kiến tạo môi trường sống, nơi con người được bảo vệ, phát triển và giao tiếp xã hội.

Kỷ nguyên sinh thái sẽ làm thay đổi tư duy của các nhà lập quy hoạch truyền thống với tầm nhìn ngắn hạn chỉ từ 20 - 30 hay 40 năm, mà thay vào đó là các bản quy hoạch bền vững, thông minh có tầm nhìn đến 100 năm hay hơn nữa với sự tham gia của AI, IoT và dữ liệu lớn, để có nhiều kịch bản thích ứng trước biến đổi khí hậu, vì cuộc sống bền vững, an toàn của con người, của cộng đồng. Và như thế, không gian sống không chỉ đẹp về kiến trúc, về thẩm mỹ không gian mà còn phải là một môi trường sống, làm việc, học tập tối ưu cho sức khỏe, hạnh phúc của cư dân.

Hiện nay, dù số lượng công trình xanh đang tăng lên nhờ nỗ lực của các nhà phát triển bất động sản, nhưng để đáp ứng kỳ vọng về một hệ sinh thái bền vững cho cộng đồng thì chúng ta vẫn còn rất nhiều việc phải làm.

- Thưa ông, trong bối cảnh  thị trường bất động sản thiết lập những chuẩn mực mới. Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phát động và tổ chức Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II  sẽ có ý nghĩa như thế nào?

KTS. Phạm Thanh Tùng: Tôi cho rằng, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II thực sự rất có ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay. Một giải thưởng mang tầm quốc gia đóng vai trò là "thước đo" giá trị đích thực, giúp thị trường và xã hội nhận diện đúng những dự án có chất lượng thực. Qua đó, chúng ta ghi nhận và định vị công minh những đóng góp tích cực của lĩnh vực bất động sản, trong đó đặc biệt có các doanh nghiệp tư nhân, một thành phần quan trọng trong sự phát triển đô thị và nền kinh tế mới.

Tôi kỳ vọng giải thưởng sẽ trở thành một "hệ quy chiếu" chuẩn xác, thúc đẩy các chủ đầu tư thay đổi tư duy: Một dự án không chỉ đơn thuần là xây thật đẹp, thật hoành tráng mà phải gắn liền với những tiêu chí cụ thể và bền vững.

Thứ nhất là tính văn hóa, công trình xây lên phải được lòng dân, hài hòa với bản sắc địa phương. Sự thành công của một dự án văn hóa là không để xảy ra những khiếu kiện, tranh chấp hay bức xúc gây tranh cãi cho cộng đồng xung quanh.

Thứ hai là tính nhân văn, tôn vinh các dự án phải thực sự hướng đến con người, kiến tạo môi trường sống như một "không gian chữa lành" và hạnh phúc. Hạnh phúc ở đây không nằm ở ngôi nhà to hay tiện nghi xa hoa, mà hiện hữu ở môi trường sống an toàn, trong lành, giao thông thuận tiện và cư dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Thứ ba là hạ tầng kỹ thuật bền vững, giải thưởng cần chú trọng đặc biệt đến khả năng tiết kiệm năng lượng và sử dụng nguồn nước tuần hoàn. Đây là những bài toán mà công nghệ hiện nay hoàn toàn có thể giải quyết hiệu quả. Giải thưởng phải là động lực để các nhà phát triển bất động sản thực sự quan tâm đến chất lượng sống dài hạn và trách nhiệm với tài nguyên, thay vì chỉ chạy theo lợi nhuận trước mắt.

- Vâng, như kiến trúc sư vừa nhận định, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II không chỉ vinh danh các doanh nghiệp, dự án tiêu biểu mà quan trọng hơn cả, đóng vai trò là thước đo, là hệ quy chiếu thúc đẩy các chủ đầu tư thay đổi tư duy phát triển bất động sản. Điều này sẽ tạo tác động lan tỏa ra sao trong tương lai?

KTS. Phạm Thanh Tùng: Chúng ta không chỉ xây dựng cho hôm nay mà đang đặt nền móng cho 50 năm, thậm chí 100 năm sau. Vì vậy, đã đến lúc thay thế những bản quy hoạch truyền thống với tầm nhìn ngắn hạn 20 - 30 năm bằng những bản quy hoạch bền vững, thông minh. Đó phải là những quy hoạch có tầm nhìn thế kỷ, được tối ưu hóa bởi sức mạnh của công nghệ AI và dữ liệu lớn (Big Data).

Thông qua giải thưởng, với các tiêu chí cao, những dự án chỉ chú trọng vào "vỏ bọc" hoành tráng mà bỏ quên giá trị sống thực chất chắc chắn sẽ bị đào thải. Ngược lại, những dự án kiên trì với định hướng bền vững sẽ góp phần quan trọng trong việc chuyển đổi diện mạo đô thị Việt Nam từ "phát triển nóng" sang "phát triển sâu". Ở đó, mỗi công trình đều là một tế bào khỏe mạnh, đóng vai trò bảo vệ và nuôi dưỡng hạnh phúc cho nhiều thế hệ cư dân.

Tôi kỳ vọng những dự án được xướng tên tại Giải thưởng Quốc gia Bất động sản lần này sẽ không dừng lại ở những con số kinh doanh, mà thực sự trở thành những "công trình di sản" cho thế hệ mai sau.

Xin cảm ơn chuyên gia!