Viện trưởng VIDE: "Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II là "đòn bẩy" góp phần tăng tính minh bạch và nuôi dưỡng động lực đổi mới sáng tạo toàn ngành"

Trong bối cảnh thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu, với áp lực ngày càng lớn về minh bạch thông tin, hiệu quả quản trị và tính chuyên nghiệp, việc ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với toàn thị trường.

Trao đổi với Reatimes, TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam (VIDE), Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) cho rằng, thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ, nhưng chỉ những doanh nghiệp chủ động nâng cấp năng lực quản trị, lấy dữ liệu và công nghệ làm nền tảng mới có thể bứt phá trong giai đoạn tới. Trong bối cảnh đó, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II mang ý nghĩa đặc biệt, đóng vai trò như một cơ chế thiết lập chuẩn mực mới cho thị trường. Điểm đáng chú ý của Giải thưởng là hệ tiêu chí ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế, nhấn mạnh các yếu tố phát triển bền vững, quản trị minh bạch, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong vận hành. Việc doanh nghiệp tham chiếu và đáp ứng các tiêu chí này thực chất là một quá trình tự chuẩn hóa mô hình phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng hội nhập.

TS. Trần Quý nhận định, khi đáp ứng được các tiêu chí khắt khe về minh bạch, đạo đức kinh doanh, quản trị hiện đại và ứng dụng khoa học - công nghệ của một giải thưởng uy tín, doanh nghiệp bất động sản sẽ tạo dựng được nền tảng để tự tin tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nền kinh tế, từng bước khẳng định vị thế của bất động sản Việt Nam trên bản đồ toàn cầu.

❃ ❃ ❃

- Thưa TS. Trần Quý, một cách tổng quát, ông đánh giá như thế nào về vai trò của chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ đối với sự vận hành và phát triển của thị trường bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu về minh bạch thông tin, nâng cao hiệu quả quản trị và niềm tin thị trường ngày càng trở nên cấp thiết?

TS. Trần Quý: Có thể khẳng định rằng chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ đang trở thành một trong những động lực mang tính quyết định đối với sự vận hành và phát triển bền vững của thị trường bất động sản. Trong giai đoạn 2026 - 2030, đây không còn là xu hướng, mà sẽ là "mệnh lệnh thời đại" đối với cả doanh nghiệp lẫn thị trường. Khi mô hình tăng trưởng dựa trên thông tin phân mảnh, kinh nghiệm chủ quan và lợi thế quan hệ bộc lộ những giới hạn và rủi ro. Chuẩn mực cạnh tranh mới đang hình thành, xoay quanh tốc độ phản ứng, độ chính xác của dữ liệu và mức độ minh bạch thông tin như những thước đo giá trị cốt lõi.

Trước hết, chuyển đổi số đang thúc đẩy sự dịch chuyển căn bản trong cách thức ra quyết định của doanh nghiệp và thị trường, từ mô hình dựa nhiều vào kinh nghiệm chủ quan, thông tin rời rạc sang quản trị và phát triển dựa trên dữ liệu. Bất động sản buộc phải rời xa cách làm cảm tính để tiến tới vận hành theo các tiêu chuẩn minh bạch và có thể đo lường.

Về diện mạo thị trường, công nghệ đang tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị bất động sản, từ quy hoạch, phát triển dự án, tiếp thị, giao dịch đến vận hành. Việc số hóa dữ liệu quy hoạch, pháp lý, ứng dụng các nền tảng giao dịch trực tuyến, công nghệ VR/AR trong trải nghiệm dự án đã góp phần làm giảm đáng kể "độ mờ" thông tin, rút ngắn thời gian ra quyết định và nâng cao khả năng giám sát của khách hàng.

Ở khía cạnh minh bạch - điểm nghẽn lớn nhất của thị trường truyền thống, công nghệ có khả năng tác động trực diện đến vấn đề bất cân xứng thông tin. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và truy cập thuận tiện, vai trò độc quyền thông tin của một số chủ thể trung gian sẽ thu hẹp, trong khi quyền chủ động kiểm tra, đối chiếu của người mua được nâng lên rõ rệt. 

Đặc biệt, việc triển khai mã định danh điện tử cho bất động sản, gắn với cơ sở dữ liệu quốc gia, sẽ tạo nền tảng quan trọng để phòng ngừa rủi ro pháp lý, hạn chế gian lận và nâng cao kỷ luật thị trường. Ứng dụng công nghệ giúp chuẩn hóa và tự động hóa quy trình, từ quản lý khách hàng, quản lý tòa nhà đến phân tích thị trường và thủ tục hành chính. Khi các quyết định đầu tư, phát triển dự án phải dựa trên dữ liệu về nhu cầu, khả năng hấp thụ và hạ tầng, thị trường sẽ giảm dần tình trạng phát triển theo phong trào, qua đó hạn chế tồn kho và lãng phí nguồn lực xã hội.

- Theo chuyên gia, Big Data, AI và Blockchain đang tham gia vào quá trình minh bạch hóa thị trường bất động sản theo những cách cụ thể nào? Việc ứng dụng các công nghệ này đang làm thay đổi khả năng tiếp cận, kiểm chứng và ra quyết định của nhà đầu tư cũng như người dân ra sao trong thực tiễn?

TS. Trần Quý: Tôi thường ví bộ 3 Big Data - AI - Blockchain như một chuỗi giá trị minh bạch của thị trường bất động sản, trong đó Big Data là nguyên liệu đầu vào, AI là bộ não xử lý, còn Blockchain là nền tảng tạo lập niềm tin số. 

Trước hết, Big Data giải quyết căn nguyên của nhiều rủi ro truyền thống là dữ liệu phân mảnh và thiếu chuẩn hóa. Bất động sản liên quan đồng thời đến quy hoạch, pháp lý, hạ tầng, dân cư, giao dịch, tín dụng…, nhưng lâu nay các lớp thông tin này thường rời rạc, khó tiếp cận và khó đối chiếu. Việc thu thập, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu trên quy mô lớn cho phép hình thành một “bức tranh toàn cảnh” theo không gian và thời gian. Khi người dân có thể tra cứu quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất, lịch sử giao dịch hay nguy cơ tranh chấp, rủi ro mua bán dựa trên tin đồn hoặc thông tin một chiều sẽ giảm đáng kể.

Tiếp đến, AI đóng vai trò khách quan hóa quá trình phân tích và ra quyết định. Trong điều kiện thị trường thiếu minh bạch, quá trình định giá và tư vấn dễ bị chi phối bởi cảm tính hoặc lợi ích cục bộ. Với AI, hệ thống có thể phân tích hàng nghìn giao dịch tương đồng theo thời gian thực để đưa ra mức giá tham chiếu sát thị trường hơn, đồng thời hỗ trợ dự báo xu hướng. Ở góc độ người dùng, AI còn giúp cá nhân hóa thông tin, gợi ý sản phẩm phù hợp với năng lực tài chính và khẩu vị rủi ro, qua đó giúp nhà đầu tư và người mua nhà ra quyết định dựa trên dữ liệu, thay vì cảm giác hoặc lời giới thiệu thiếu kiểm chứng.

Trong khi đó, Blockchain cho phép ghi nhận và lưu trữ dữ liệu theo cách khó bị can thiệp, qua đó hỗ trợ minh bạch hóa lịch sử giao dịch, giảm nguy cơ làm giả giấy tờ hoặc tranh chấp về sau. Công nghệ không thay thế tài sản, nhưng đóng vai trò bảo chứng số cho các quyền và nghĩa vụ gắn với tài sản.

Bên cạnh đó, token hóa bất động sản (RWA) cũng đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Cách tiếp cận này mở ra khả năng tăng thanh khoản và mở rộng cơ hội tham gia cho nhà đầu tư nhỏ lẻ theo hướng “dân chủ hóa”. Tất nhiên, để phát triển bền vững cần khung pháp lý rõ ràng, có chuẩn dữ liệu thống nhất và cơ chế kiểm soát rủi ro chặt chẽ, nhưng về logic dài hạn, đây sẽ là một nhánh quan trọng của bất động sản số.

- Trong bối cảnh thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, với yêu cầu ngày càng cao về minh bạch, quản trị hiện đại và phát triển bền vững, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) đã phát động Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II, trong đó nhấn mạnh các tiêu chí về đầu tư bài bản, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong bối cảnh hiện nay, ông kỳ vọng Giải thưởng sẽ mang ý nghĩa như thế nào đối với thị trường?

TS. Trần Quý: Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II được tổ chức đúng vào thời điểm mang tính bản lề, khi Đảng và Nhà nước chủ trương chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tin tưởng rằng, Giải thưởng sẽ mang ý nghĩa vượt khuôn khổ một hoạt động tôn vinh thuần túy, đóng vai trò như một "bộ lọc" chuẩn mực góp phần giúp thị trường xác lập lại hệ giá trị cốt lõi. Việc đặt các tiêu chí về đầu tư bài bản, ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở vị trí trung tâm đã gửi đi một thông điệp rất rõ ràng rằng thị trường không còn đánh giá dự án chỉ dựa trên quy mô hay khả năng thanh khoản, mà dựa ngày càng nhiều hơn vào năng lực quản trị, mức độ minh bạch dữ liệu, khả năng vận hành trên nền tảng công nghệ và tầm nhìn phát triển dài hạn. Đây chính là ranh giới phân định giữa các mô hình phát triển ngắn hạn, mang tính đầu cơ với những mô hình phát triển bền vững, dựa trên nền tảng số và giá trị thực.

Bên cạnh đó, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II tạo ra một "ap lực" tích cực mang tính lan tỏa đối với toàn thị trường. Khi các tiêu chí đánh giá gắn chặt với chuyển đổi số, quản trị hiện đại và tuân thủ chuẩn mực quốc tế, các chủ thể tham gia thị trường bao gồm chủ đầu tư, đơn vị phát triển dự án, các tổ chức trung gian... buộc phải tự rà soát và điều chỉnh cách thức vận hành. Điều này thúc đẩy quá trình chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch thông tin, tự động hóa quy trình và nâng cao kỷ luật thị trường, qua đó hạn chế tình trạng phát triển theo phong trào, thông tin mập mờ hay cạnh tranh thiếu lành mạnh, vốn là những "điểm nghẽn" cố hữu của thị trường.

Ở bình diện vĩ mô, Giải thưởng cũng góp phần củng cố niềm tin thị trường trong kỷ nguyên số. Khi người dân, nhà đầu tư nhìn thấy những dự án, doanh nghiệp được ghi nhận dựa trên các tiêu chí rõ ràng, có thể kiểm chứng bằng dữ liệu và năng lực công nghệ. Đây chính là điều kiện nền tảng để thị trường bất động sản Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới, ổn định hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn trong trung và dài hạn, trong đó chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ đóng vai trò trụ cột.

- Như ông vừa phân tích, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh, mà còn góp phần định hình chuẩn mực và kỷ luật mới cho thị trường. Vậy dưới góc độ doanh nghiệp - những chủ thể trực tiếp tạo lập, vận hành và chịu sự sàng lọc của thị trường - ông đánh giá Giải thưởng sẽ tác động như thế nào đến tư duy phát triển, chiến lược đầu tư và năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp bất động sản trong giai đoạn tới?

TS. Trần Quý: Với doanh nghiệp bất động sản, tôi cho rằng Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II thực chất là một tấm gương soi chiếu chiến lược phát triển trong kỷ nguyên số. Doanh nghiệp càng tiệm cận và đáp ứng tốt các tiêu chí của Giải thưởng thì càng chứng tỏ được năng lực thích ứng với chuẩn mực vận hành mới, cũng như khả năng tồn tại và phát triển bền vững trong giai đoạn thị trường tái cấu trúc sâu.

Ở cấp độ chiến lược, Giải thưởng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp theo ba chiều cốt lõi, gắn chặt với chuyển đổi số và quản trị hiện đại.

Thứ nhất là chiều thương hiệu và uy tín. Việc được vinh danh tại một giải thưởng có tiêu chí chặt chẽ về pháp lý, quản trị, minh bạch và phát triển bền vững có thể xem như một hình thức "kiểm định" độc lập đối với sức khỏe doanh nghiệp. Trong bối cảnh thị trường đang sàng lọc mạnh mẽ, danh hiệu này giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin với khách hàng, đối tác và các tổ chức tài chính, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt so với những mô hình phát triển theo hướng ngắn hạn, thiếu nền tảng dữ liệu và công nghệ.

Thứ hai là chiều hội nhập và thu hút vốn. Các nhà đầu tư quốc tế hiện nay không chỉ quan tâm đến quy mô dự án, mà còn đặc biệt coi trọng mức độ minh bạch dữ liệu, hệ thống quản trị số và khả năng tuân thủ các tiêu chí ESG. Ở góc độ đó, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam có thể được xem như một tấm "giấy thông hành", phản ánh năng lực quản trị và chuyển đổi số của doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ tiếp cận các dòng vốn trung và dài hạn trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt.

Thứ ba là nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp. Điểm nổi bật của Giải thưởng lần này nằm ở việc tôn vinh không chỉ sản phẩm hay dự án, mà cả những giá trị nền tảng như giải pháp công nghệ, quy trình quản trị số, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm xã hội. Điều này tạo động lực để doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược, chuyển sang sang đầu tư thực chất cho R&D, hạ tầng số, hệ thống dữ liệu và năng lực quản trị dài hạn. 

- Trên cơ sở đó, ông cho rằng Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc lan tỏa các mô hình ứng dụng công nghệ hiệu quả, đồng thời tạo động lực cho sự hợp tác sâu rộng và thực chất hơn giữa doanh nghiệp bất động sản và doanh nghiệp công nghệ trong thời gian tới?

TS. Trần Quý: Tôi kỳ vọng Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam lần thứ II sẽ đóng vai trò như một cơ chế "nhân rộng điển hình" cho toàn thị trường, trong đó những mô hình ứng dụng công nghệ hiệu quả, có chiều sâu vận hành sẽ được chuyển hóa thành các Best practices (Bài thực hành tốt nhất) để doanh nghiệp học hỏi và làm theo. Điều quan trọng là vinh danh những doanh nghiệp, những mô hình chuyển đổi số đi vào chiều sâu vận hành. Chẳng hạn, có thể kể đến việc ứng dụng ERP, CRM, BIM trong quản lý dự án và quản trị doanh nghiệp. Khi các doanh nghiệp tiên phong được công nhận, doanh nghiệp vừa và nhỏ nhìn thấy con đường phải đi, tối ưu chi phí và thời gian từ kinh nghiệm của người đi trước.

Ở góc độ hợp tác, tôi cho rằng Giải thưởng có thể trở thành điểm giao thoa giữa hai hệ sinh thái vốn đang rất cần nhau, một bên là doanh nghiệp bất động sản với nguồn lực, quỹ đất, dự án và các bài toán vận hành phức tạp; và bên kia là doanh nghiệp công nghệ với giải pháp, năng lực đổi mới và bắt nhịp xu thế. 

Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều doanh nghiệp bất động sản có nhu cầu chuyển đổi số rất lớn nhưng thiếu lời giải phù hợp, trong khi doanh nghiệp công nghệ có sản phẩm nhưng lại thiếu môi trường triển khai và kiểm chứng ở quy mô đủ lớn. Nếu Giải thưởng đóng vai trò như một nền tảng kết nối, tạo diễn đàn thúc đẩy các liên minh chiến lược và các dự án hợp tác thực chất, chúng ta có thể từng bước hình thành một hệ sinh thái proptech mang tính cộng sinh giữa vốn, dữ liệu và công nghệ. 

Xa hơn, tôi kỳ vọng sự hợp tác này sẽ hướng tới mục tiêu lớn hơn là kiến tạo đô thị thông minh, nơi công nghệ thẩm thấu trong mọi khía cạnh của đời sống đô thị như: Vận hành tòa nhà, quản lý năng lượng, giao thông nội khu, dịch vụ cư dân, quản trị cộng đồng... Khi đó, chuyển đổi số trong bất động sản không còn là câu chuyện riêng của một ngành, mà trở thành chất xúc tác kéo theo sự nâng cấp đồng bộ của các lĩnh vực liên quan như tài chính, xây dựng, vật liệu và dịch vụ đô thị.

Ở tầm vĩ mô, điều đó sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế số đạt 30% so với GDP vào năm 2030; bất động sản là ngành có quy mô lớn, mức độ lan tỏa cao và ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế. Khi lĩnh vực địa ốc đạt mức độ chuyển đổi số sâu rộng, sẽ tạo ra tác động tích cực tới năng suất lao động, kỷ luật thị trường và niềm tin của nhà đầu tư. Vì vậy, Giải thưởng Quốc gia Bất động sản Việt Nam được nhìn nhận như một "đòn bẩy" góp phần tăng tính minh bạch và nuôi dưỡng động lực đổi mới sáng tạo trong toàn ngành.

- Xin cảm ơn chuyên gia về cuộc trò chuyện!