Động thái này được xem là bước đi mạnh tay nhằm chấn chỉnh tình trạng thất thoát, lãng phí tài sản công trong bối cảnh Thành phố đang rà soát tổng thể quỹ nhà, đất sau sáp nhập.
Theo chỉ đạo, Thành phố sẽ thu hồi đất đối với các trường hợp:
- Sử dụng sai mục đích;
- Cho thuê, cho mượn trái quy định;
- Để đất bị lấn chiếm;
- Chậm đưa vào sử dụng hoặc vi phạm tiến độ dự án;
- Không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính;
- Không còn nhu cầu sử dụng.
Nguyên tắc được nhấn mạnh là việc giao đất, cho thuê đất phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, công khai và minh bạch.
Đáng chú ý, yêu cầu không chỉ áp dụng với doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước mà còn bao gồm cả các doanh nghiệp đã cổ phần hóa nhưng vẫn đang quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ tài sản công.

TP. HCM sẽ tiến hành thu hồi nhà ở, tài sản công bị bỏ hoang. Ảnh: Internet
Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM được giao chủ trì phối hợp với UBND các xã, phường, đặc khu rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý đất đai của doanh nghiệp nhà nước. Việc xử lý phải đúng thẩm quyền, đúng thời hạn.
Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. HCM và Sở Xây dựng TP. HCM có trách nhiệm cung cấp thông tin quy hoạch, xây dựng để phục vụ công tác kiểm tra, làm rõ hiện trạng và căn cứ pháp lý của từng khu đất.
Đối với các khu nhà, đất đã có quyết định thu hồi hoặc chuyển giao, Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. HCM cùng chính quyền địa phương phải nhanh chóng tiếp nhận, quản lý và xử lý theo quy định, tránh tình trạng kéo dài gây lãng phí.
UBND cấp xã, phường, đặc khu được yêu cầu tăng cường kiểm tra thực tế. Nếu phát hiện sai phạm như cho thuê trái phép, để đất trống hoặc sử dụng không đúng mục đích, phải kịp thời xử lý; trường hợp vượt thẩm quyền phải báo cáo cơ quan chuyên môn.
Thành phố yêu cầu các tổng công ty, công ty trực thuộc chủ động tự rà soát quỹ đất đang quản lý, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, đúng ranh giới và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Trường hợp bị thu hồi đất, doanh nghiệp phải bàn giao theo quy định. Người đại diện pháp luật của doanh nghiệp sẽ chịu trách nhiệm nếu để xảy ra sai phạm.
Với các doanh nghiệp đã cổ phần hóa, việc sử dụng đất phải đúng phương án được phê duyệt. Nếu hết thời hạn sử dụng mà không được gia hạn hoặc không còn nhu cầu, doanh nghiệp có trách nhiệm trả lại Nhà nước.
Sau sáp nhập, TP. HCM hiện có tổng cộng 1.087 trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp. Thành phố đang tiến hành rà soát toàn bộ danh mục nhà, đất để xác định rõ tài sản thừa - thiếu so với tiêu chuẩn, định mức.
Trên cơ sở đó, Thành phố sẽ xây dựng phương án xử lý theo hướng ưu tiên chuyển đổi công năng, bố trí làm cơ sở giáo dục, y tế - những lĩnh vực đang có nhu cầu cấp thiết từ thực tiễn dân sinh.
Việc "siết" quản lý quỹ đất doanh nghiệp nhà nước không đơn thuần là xử lý vi phạm hành chính. Đây còn là bước tái cấu trúc nguồn lực đất đai - một loại tài sản công có giá trị đặc biệt lớn tại đô thị đầu tàu kinh tế cả nước.
Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp, chi phí đầu tư hạ tầng, giáo dục, y tế gia tăng, việc thu hồi và tái phân bổ những khu đất sử dụng kém hiệu quả có thể tạo ra dư địa lớn cho phát triển bền vững.
Chỉ đạo lần này cho thấy tài sản công không thể bị "đóng băng" trong các khu đất bỏ hoang hay dự án treo kéo dài, mà phải được đưa vào vận hành đúng mục đích, đúng giá trị và đúng trách nhiệm.
Sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, vị thế "đầu tàu kinh tế" của TP. HCM tiếp tục được khẳng định rõ nét khi tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) hợp nhất của thành phố ước đạt 2.707.805 tỷ đồng, chiếm khoảng 1/4 GDP cả nước.
Với quy mô này, TP. HCM duy trì vị trí dẫn đầu toàn quốc về kinh tế, trở thành cực tăng trưởng quan trọng hàng đầu của Việt Nam, là thành phố giàu nhất cả nước.