Từ bây giờ, diện tích đất tăng thêm đủ điều kiện sẽ được xem xét cấp sổ đỏ

Một trong những vướng mắc phổ biến trong thực tiễn quản lý đất đai là trường hợp thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận (sổ đỏ) nhưng diện tích thực tế lớn hơn so với diện tích ghi nhận trước đây. Phần diện tích tăng thêm do thay đổi ranh giới, đo đạc lại hoặc điều kiện pháp lý trước đó chưa đầy đủ - thường rơi vào trạng thái "lửng lơ", không thể cấp sổ, gây khó khăn cho người sử dụng đất khi giao dịch hoặc thực hiện các quyền dân sự.

Để tháo gỡ tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 49/2026/NĐ-CP hướng dẫn thực hiện Nghị quyết 254/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai. Một nội dung đáng chú ý là quy định mới về xử lý cấp Giấy chứng nhận đối với diện tích đất tăng thêm.

Theo Nghị định 49/2026/NĐ-CP, khoản 4 Điều 24 Nghị định 101/2024/NĐ-CP được bổ sung quy định liên quan đến việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với thửa đất có diện tích tăng thêm so với giấy tờ về quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận đã cấp.

Cụ thể, trường hợp hộ gia đình, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận đối với một phần diện tích của thửa đất, nhưng phần diện tích còn lại trước đây chưa đủ điều kiện cấp theo quy định pháp luật tại thời điểm cấp sổ, thì nay nếu đã đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định hiện hành sẽ được xem xét cấp Giấy chứng nhận.

Nói cách khác, quy định mới mở ra cơ chế hợp thức hóa phần diện tích còn "treo" trong quá khứ, với điều kiện hiện tại đã bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý.

Trong thực tế, nhiều trường hợp diện tích tăng thêm xuất phát từ việc đo đạc lại chính xác hơn so với bản đồ cũ, thay đổi mốc giới, hoặc do chính sách pháp luật ở thời điểm trước chưa cho phép công nhận phần diện tích đó.

Việc cho phép xem xét cấp sổ đỏ đối với diện tích tăng thêm khi đủ điều kiện hiện hành có ý nghĩa quan trọng ở hai khía cạnh.

Thứ nhất, bảo đảm quyền tài sản hợp pháp của người sử dụng đất. Khi phần diện tích được cấp Giấy chứng nhận, người dân có thể thực hiện đầy đủ quyền chuyển nhượng, thế chấp, tặng cho hoặc thừa kế theo quy định.

Thứ hai, tạo điều kiện hoàn chỉnh hồ sơ pháp lý đất đai, hạn chế tranh chấp và tăng tính minh bạch trong quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, quy định mới không đồng nghĩa với việc tự động cấp sổ đỏ cho mọi diện tích tăng thêm. Phần đất đó phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật tại thời điểm xem xét cấp Giấy chứng nhận.

Điều này có nghĩa là cơ quan có thẩm quyền vẫn phải kiểm tra nguồn gốc sử dụng đất, tình trạng tranh chấp, quy hoạch sử dụng đất và các điều kiện khác theo Luật Đất đai hiện hành trước khi quyết định cấp.

Do đó, đây là cơ chế tháo gỡ có kiểm soát, bảo đảm hài hòa giữa quyền lợi của người sử dụng đất và yêu cầu quản lý chặt chẽ tài nguyên đất đai.

Việc ban hành Nghị định 49/2026/NĐ-CP là bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai, nhằm xử lý những tình huống phát sinh từ thực tiễn nhiều năm trước.

Trong bối cảnh nhu cầu giao dịch bất động sản ngày càng tăng, việc giải quyết dứt điểm các trường hợp diện tích tăng thêm không chỉ giúp người dân yên tâm về mặt pháp lý, mà còn góp phần làm "sạch" dữ liệu đất đai, nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu rủi ro tranh chấp.

Có thể thấy, quy định mới về cấp sổ đỏ cho diện tích đất tăng thêm là một bước điều chỉnh mang tính kỹ thuật nhưng có tác động thực tiễn lớn. Nếu được triển khai đồng bộ và minh bạch, đây sẽ là một trong những giải pháp quan trọng giúp tháo gỡ những tồn đọng kéo dài trong quản lý đất đai hiện nay.