Thích
Các giao dịch liên quan đến đất đai luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu người sử dụng đất không thực hiện đúng quy định. Theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP và Luật Đất đai 2024, nhiều hành vi vi phạm liên quan đến Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (thường gọi là sổ đỏ) đang bị xử lý với mức phạt đáng kể.
Đáng chú ý, một số hành vi tưởng chừng phổ biến như mua bán đất bằng giấy viết tay hoặc chậm sang tên sau khi nhận chuyển nhượng đều có thể dẫn đến chế tài hành chính.
Chậm đăng ký, chậm sang tên đều có thể bị xử phạt
Theo quy định, người sử dụng đất thuộc diện phải đăng ký đất đai lần đầu nhưng không thực hiện sẽ bị xử phạt từ 1 đến 2 triệu đồng.
Nhóm trường hợp này bao gồm thửa đất đang sử dụng nhưng chưa đăng ký, đất được Nhà nước giao hoặc cho thuê để sử dụng, cũng như đất được giao để quản lý nhưng chưa hoàn tất thủ tục đăng ký.
Ngoài việc nộp phạt, người vi phạm còn buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký đất đai theo quy định.
Một lỗi khác khá phổ biến là chậm đăng ký biến động, thường được gọi là chậm sang tên sổ đỏ sau khi mua bán, tặng cho hoặc nhận thừa kế bất động sản.
Theo quy định hiện hành, sau khi hợp đồng được công chứng hoặc chứng thực, người nhận chuyển nhượng phải thực hiện thủ tục đăng ký biến động trong thời hạn 30 ngày. Nếu quá thời hạn này, mức phạt từ 2 đến 3 triệu đồng có thể được áp dụng.
Không chỉ vậy, trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ kê khai thuế thu nhập cá nhân còn có thể bị xử phạt bổ sung. Mức phạt tùy thuộc vào thời gian chậm nộp hồ sơ và có thể lên tới 25 triệu đồng.
Mua bán đất bằng giấy viết tay có thể bị phạt tới 100 triệu đồng
Một trong những vi phạm có mức xử phạt nặng nhất hiện nay là chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi chưa đủ điều kiện pháp lý, đặc biệt là các giao dịch "trao tay" bằng giấy viết tay đối với đất chưa được cấp sổ đỏ.
Mua bán bằng giấy viết tay không đủ điều kiện có thể bị xử phạt. Ảnh minh họa
Tùy theo diện tích đất và địa bàn xảy ra vi phạm, cá nhân thực hiện hành vi này có thể bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng.
Không dừng lại ở đó, cơ quan có thẩm quyền còn có thể buộc các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, trả lại đất cho người sử dụng hợp pháp và hoàn trả các khoản tiền đã nhận từ giao dịch vi phạm.
Theo các chuyên gia pháp lý, đây là rủi ro lớn mà nhiều người dân vẫn gặp phải khi giao dịch nhà đất bằng giấy viết tay với mục đích tiết kiệm chi phí hoặc thực hiện giao dịch nhanh chóng.
Lưu ý: Trường hợp nào mua bán bằng giấy viết tay vẫn có hiệu lực?
Pháp luật hiện hành có quy định ngoại lệ đối với một số trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất bằng giấy viết tay trước đây.
Cụ thể, đối với trường hợp đang sử dụng đất do nhận chuyển nhượng trước ngày 1/7/2014, khi thực hiện thủ tục đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, cơ quan tiếp nhận hồ sơ không được yêu cầu người sử dụng đất nộp hợp đồng hoặc văn bản chuyển quyền sử dụng đất theo quy định.
Điều này đồng nghĩa với việc người nhận chuyển nhượng không bắt buộc phải xuất trình hợp đồng mua bán có công chứng hoặc chứng thực. Vì vậy, các giao dịch chuyển nhượng bằng giấy viết tay được thực hiện trước ngày 1/7/2014 vẫn có thể được xem xét cấp Giấy chứng nhận nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật đất đai.
Tự sửa nội dung trên sổ đỏ cũng bị xử lý
Không ít trường hợp người dân tự ý chỉnh sửa thông tin trên giấy chứng nhận như diện tích đất, họ tên, năm sinh hoặc các thông tin khác với mục đích phục vụ giao dịch hoặc hoàn thiện hồ sơ.
Nhiều hành vi vi phạm liên quan đến sổ đỏ mà người dân cần biết để tránh gặp rắc rối. Ảnh minh họa
Theo quy định, hành vi tự tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung trên giấy chứng nhận mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị phạt từ 2 đến 5 triệu đồng.
Ngoài tiền phạt, giấy chứng nhận đã bị chỉnh sửa trái phép còn bị thu hồi, tịch thu theo quy định.
Dùng sổ đỏ giả có thể đối mặt trách nhiệm hình sự
Đối với hành vi sử dụng giấy chứng nhận giả để thực hiện các giao dịch mua bán hoặc chuyển nhượng bất động sản, mức phạt hành chính dao động từ 10 đến 20 triệu đồng nếu chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Toàn bộ giấy tờ giả sẽ bị tịch thu và các thủ tục đăng ký biến động được thực hiện trên cơ sở hồ sơ giả mạo cũng bị hủy bỏ.
Trong trường hợp có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản hoặc hành vi gian dối nhằm trục lợi, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Tổ chức vi phạm bị phạt gấp đôi cá nhân
Cần lưu ý, các mức xử phạt nêu trên được áp dụng đối với cá nhân. Theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, nếu hành vi vi phạm do tổ chức thực hiện thì mức tiền phạt sẽ bằng hai lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân trong cùng một hành vi vi phạm.
Các chuyên gia về pháp lý khuyến cáo người dân cần hoàn thiện đầy đủ các thủ tục đăng ký đất đai, sang tên, kê khai nghĩa vụ tài chính và chỉ thực hiện giao dịch thông qua hồ sơ hợp pháp để tránh các rủi ro pháp lý cũng như thiệt hại về tài sản trong quá trình mua bán, chuyển nhượng bất động sản.
