Chốt mốc thời gian động thổ tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm

Trong bức tranh hạ tầng của TP. HCM, hiếm có dự án nào mang nhiều tầng ý nghĩa như đoạn metro Bến Thành - Thủ Thiêm. Không chỉ là một tuyến giao thông dài 6,2km hoàn toàn đi ngầm, dự án này đang được nhìn nhận như "mắt xích chiến lược" để kích hoạt không gian đô thị trung tâm - nơi hội tụ những giá trị kinh tế cao nhất của thành phố.

Theo kế hoạch, sáng 26/1, Chủ tịch UBND TP. HCM sẽ nghe báo cáo công tác chuẩn bị cho lễ động thổ, khởi công và khánh thành các công trình dự kiến tổ chức vào ngày 9/2/2026, nguồn tin trên báo Lao Động cho biết.

Trong danh sách các dự án trọng điểm được báo cáo, đoạn metro Bến Thành - Thủ Thiêm nổi lên như một công trình mang tính biểu tượng mới, khi kết nối trực tiếp lõi lịch sử của thành phố với khu đô thị được xem là "trái tim tài chính tương lai".

Đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm là một phần của Tuyến Metro số 2 TP. HCM, có tổng chiều dài toàn tuyến hơn 62km, kết nối từ Khu đô thị mới Thủ Thiêm đến Khu đô thị Tây Bắc Củ Chi.

Riêng đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm dài 6,2km, toàn bộ đi ngầm, bắt đầu từ ga Bến Thành, chạy dọc đường Hàm Nghi, xuyên sông Sài Gòn, sau đó tiếp tục theo trục Mai Chí Thọ để đến ga Thủ Thiêm.

Về mặt kỹ thuật, đây không phải đoạn dài nhất hay phức tạp nhất của tuyến Metro số 2. Nhưng về mặt không gian đô thị, nó lại là đoạn "đắt giá" nhất.

Tuyến metro này đi qua khu vực có mật độ hoạt động tài chính - thương mại cao bậc nhất cả nước, đồng thời kết nối trực tiếp với Khu đô thị mới Thủ Thiêm - nơi được quy hoạch trở thành trung tâm tài chính, thương mại và dịch vụ quốc tế của TP. HCM.

Điểm đáng chú ý là dự án này do Tập đoàn Trường Hải (THACO) đề xuất đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao). Trong bối cảnh nhiều dự án metro tại TP. HCM gặp khó khăn về vốn và thủ tục, đề xuất của THACO cho thấy một hướng tiếp cận khác: Huy động nguồn lực tư nhân để đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng chiến lược.

Theo phía doanh nghiệp, hướng tuyến đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm đã được xác định ổn định, mặt bằng thuận lợi và các phương án kỹ thuật đã được phân tích, làm rõ. Đây là cơ sở để THACO kiến nghị thành phố cho phép triển khai ngay công tác thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED), nhằm sớm khởi công công trình và hướng tới mục tiêu hoàn thành dự án vào ngày 30/4/2030.

Nếu được thông qua đúng tiến độ, đây sẽ là một trong số ít tuyến metro tại Việt Nam được chuẩn bị và triển khai với sự tham gia sâu của khu vực tư nhân ngay từ giai đoạn đầu, thay vì chỉ đóng vai trò nhà thầu.

"Đòn bẩy" không gian đô thị

Khác với các tuyến metro chủ yếu giải bài toán đi lại, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm còn mang một sứ mệnh khác: Tái cấu trúc không gian trung tâm TP. HCM. Việc kết nối trực tiếp quận 1 với Thủ Thiêm bằng metro ngầm giúp "nén" khoảng cách không gian và thời gian giữa hai khu vực vốn được ngăn cách bởi sông Sài Gòn.

Khi metro vận hành, Thủ Thiêm không còn là công trình "bên kia sông' theo nghĩa địa lý, mà trở thành phần mở rộng tự nhiên của lõi trung tâm. Điều này có tác động sâu rộng đến cách phân bổ chức năng đô thị, từ văn phòng, thương mại, tài chính cho đến nhà ở cao cấp và các hoạt động dịch vụ.

Ở góc độ quy hoạch, metro Bến Thành - Thủ Thiêm cũng được xem là tiền đề để kết nối tiếp sang đoạn Thủ Thiêm - Long Thành dài 46,54 km, với 19 nhà ga (17 ga trên cao, 2 ga ngầm) và depot Cẩm Đường tại Đồng Nai. Khi đó, trục metro này không chỉ phục vụ nội đô, mà còn trở thành cầu nối trực tiếp giữa trung tâm tài chính TP. HCM và Cảng hàng không quốc tế Long Thành trong tương lai.

Nếu lễ động thổ diễn ra đúng kế hoạch vào ngày 9/2/2026, đoạn metro Bến Thành - Thủ Thiêm sẽ không chỉ mở ra một công trường mới, mà còn mở ra một phép thử quan trọng cho mô hình PPP trong lĩnh vực metro đô thị - vốn được xem là "bài toán khó" tại Việt Nam.

Với TP. HCM, đây là cơ hội để tháo gỡ nút thắt hạ tầng ở khu vực trung tâm, đồng thời tạo cú hích cho Thủ Thiêm - khu đô thị được đầu tư lớn nhưng vẫn chờ một hệ thống giao thông công cộng đủ mạnh để phát huy hết tiềm năng. Với doanh nghiệp, dự án là bước đi chiến lược, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của khu vực tư nhân trong các công trình hạ tầng mang tính biểu tượng quốc gia.

Chỉ còn chưa đầy nửa tháng nữa, nếu các khâu chuẩn bị được "chốt", metro Bến Thành - Thủ Thiêm sẽ chính thức bước từ bản vẽ ra đời sống đô thị. Và khi đó, câu chuyện không chỉ là thêm một tuyến metro, mà là cách TP. HCM đang tự viết lại công thức phát triển hạ tầng cho một siêu đô thị đang vươn mình.