Thích
Lịch sử hạ tầng giao thông TP.HCM bước sang một chương mới vào năm 2011, khi hầm Thủ Thiêm chính thức thông xe. Đây không chỉ là hầm vượt sông đầu tiên tại Việt Nam mà còn từng giữ kỷ lục là hầm dìm vượt sông lớn nhất Đông Nam Á tại thời điểm khánh thành.
Sau hơn một thập kỷ vận hành, hầm Thủ Thiêm đã trở thành trục kết nối huyết mạch giữa trung tâm TP.HCM với khu đô thị mới Thủ Thiêm, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị, mở rộng dư địa phát triển về phía Đông và giảm đáng kể áp lực giao thông cho khu vực lõi trung tâm.
Hầm Thủ Thiêm là trục kết nối huyết mạch giữa trung tâm TP.HCM với khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ảnh: Quốc Hoàng
Công trình có tổng chiều dài gần 1,49km, gồm đoạn dẫn phía quận 1 dài 585m, đoạn dẫn phía Thủ Thiêm dài 535m và đoạn hầm dìm dài 370m nằm sâu dưới lòng sông Sài Gòn. Hầm được thiết kế rộng hơn 33m, cao gần 9m với 6 làn xe lưu thông hai chiều, cho phép ô tô chạy tối đa 60km/h và xe máy 40km/h.
Hiện nay, mỗi ngày hầm Thủ Thiêm phục vụ khoảng 270.000 lượt xe máy và 47.000 lượt ô tô, trở thành một trong những tuyến giao thông có mật độ khai thác lớn nhất TP.HCM. Việc đưa công trình vào vận hành không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn hoàn thiện trục đại lộ Đông - Tây, tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho khu Đông thành phố.
Được đầu tư bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản, hầm Thủ Thiêm cũng là công trình đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng công nghệ hầm dìm hiện đại. Phần hầm chìm gồm 4 đốt, mỗi đốt dài 93m, nặng khoảng 27.000 tấn, được chế tạo tại Đồng Nai rồi lai dắt hơn 20km về vị trí lắp đặt trước khi dìm xuống độ sâu 23 - 27m dưới lòng sông Sài Gòn. Công trình được thiết kế với khả năng kháng chấn, chịu được động đất cấp 7.
Quá trình thi công hầm Thủ Thiêm từng được xem là một trong những thử thách kỹ thuật phức tạp nhất tại Việt Nam. Dòng chảy và điều kiện thủy văn đặc thù của sông Sài Gòn buộc các kỹ sư phải tính toán với độ chính xác gần như tuyệt đối. Mỗi đốt hầm được dìm và lắp đặt liên tục trong 15 - 20 giờ, với sai số chỉ khoảng 10mm – mức chính xác rất hiếm gặp đối với công trình ngầm quy mô lớn dưới nước.
Để phục vụ thi công, khoảng 450.000m3 bùn đáy sông đã được nạo vét, giao thông thủy tại khu vực phải tạm gián đoạn trong thời gian dài. Hơn 1.500 kỹ sư, công nhân đã làm việc liên tục suốt gần 3.000 ngày để hoàn thiện công trình mang tính biểu tượng này.
Bên trong hầm Thủ Thiêm. Ảnh: Internet
Không chỉ ấn tượng ở quy mô xây dựng, hầm Thủ Thiêm còn được vận hành bằng hệ thống công nghệ hiện đại bậc nhất thời điểm đó. Bên trong hầm được bố trí 54 camera giám sát cùng khoảng 140 nhân sự trực 24/24 giờ. Hệ thống cảm biến môi trường, chiếu sáng, thông gió, báo cháy và 37 lối thoát hiểm được tích hợp đồng bộ nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho phương tiện lưu thông.
Đặc biệt, chất lượng không khí trong hầm được kiểm soát hoàn toàn tự động. Khi nồng độ khí CO vượt ngưỡng cho phép, hệ thống quạt phản lực tại các tháp thông gió sẽ tự kích hoạt để duy trì lượng oxy tiêu chuẩn cho người tham gia giao thông mà không cần can thiệp thủ công.
Về kết cấu, công trình được xây dựng bằng bê tông cốt thép, có khả năng chịu động đất tới cấp 6 - 7 độ Richter và tuổi thọ thiết kế lên tới 100 năm. Hai đầu cửa hầm được thiết kế dạng chữ U kéo dài khoảng 400m, đóng vai trò như hệ thống chắn lũ tự động. Bên dưới là bể chứa ngầm dung tích 516m3 cùng cụm máy bơm công suất lớn nhằm đảm bảo hầm luôn khô ráo trong mọi điều kiện triều cường.
Toàn bộ hoạt động của hầm được giám sát từ Trung tâm Điều hành ITS – nơi liên tục phân tích dữ liệu giao thông thời gian thực để điều tiết luồng xe, dự báo nguy cơ ùn tắc và xử lý sự cố từ xa. Theo quy định vận hành, phương tiện chết máy trong hầm chỉ được phép dừng tối đa 3 phút trước khi lực lượng cứu hộ tiếp cận nhằm tránh nguy cơ ùn tắc dây chuyền trong không gian kín.
Không dừng lại ở vai trò hạ tầng giao thông đơn thuần, hầm Thủ Thiêm còn trở thành "đòn bẩy" chiến lược thúc đẩy sự hình thành và phát triển của khu đô thị mới Thủ Thiêm – nơi được định hướng trở thành trung tâm tài chính, thương mại mang tầm khu vực.
Từ mặt cắt ngang rộng 33m, hầm kết nối trực tiếp với đại lộ Mai Chí Thọ quy mô 12 làn xe và cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, tạo nên trục logistics xuyên suốt từ lõi trung tâm đến các cực tăng trưởng công nghiệp, cảng biển và sân bay quốc tế trong tương lai. Ở chiều ngược lại, công trình đấu nối trực tiếp với đại lộ Võ Văn Kiệt, hình thành trục xuyên tâm Đông - Tây hoàn chỉnh của TP.HCM.
Hầm Thủ Thiêm đã phá vỡ thế chia cắt địa lý kéo dài nhiều thập kỷ giữa hai bờ sông Sài Gòn. Ảnh: Quốc Hoàng
Sự xuất hiện của hầm Thủ Thiêm đã phá vỡ thế chia cắt địa lý kéo dài nhiều thập kỷ giữa hai bờ sông Sài Gòn, mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho khu Đông TP.HCM. Thời gian di chuyển từ Thủ Thiêm vào trung tâm quận 1 chỉ còn chưa tới 3 phút, tạo cú hích lớn cho thị trường bất động sản khu vực này.
Nhiều dự án cao cấp tại Thủ Thiêm ghi nhận giá giao dịch thứ cấp lên tới khoảng 450 triệu đồng/m2, phản ánh sức hút mạnh mẽ của khu vực sở hữu hạ tầng kết nối trực tiếp với lõi tài chính trung tâm thành phố.
Nhìn lại hành trình gần 15 năm, hầm Thủ Thiêm không chỉ là một công trình giao thông mang tính biểu tượng của TP.HCM mà còn được xem như "bệ phóng" phát triển kinh tế đô thị. Khoản đầu tư khoảng 2.200 tỷ đồng cho tuyến hầm dìm vượt sông này đã góp phần kích hoạt hàng tỷ USD vốn đầu tư, trực tiếp thay đổi diện mạo khu Đông và biến vùng đất từng là đầm lầy ven sông trở thành một trong những trung tâm tài chính, thương mại năng động nhất cả nước.
