Thích
Chỉ được thực hiện quyền sau khi tranh chấp chấm dứt
Khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024 quy định rõ điều kiện để người sử dụng đất được thực hiện các quyền như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất.
Theo đó, để thực hiện quyền thừa kế quyền sử dụng đất (cũng như các quyền khác), phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Thứ nhất, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở (trừ một số trường hợp đặc thù theo luật định như thừa kế quyền sử dụng đất chưa có sổ nhưng đủ điều kiện cấp sổ).
Thứ hai, đất không có tranh chấp; hoặc nếu có tranh chấp thì phải đã được giải quyết xong bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Thứ ba, đất vẫn đang trong thời hạn sử dụng.
Thứ tư, quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án.
Thứ năm, đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định pháp luật.
Người nhận thừa kế có quyền nhận đất đang có tranh chấp nếu đáp ứng điều kiện cụ thể. Ảnh: Internet
Như vậy, trong trường hợp di sản là quyền sử dụng đất đang tranh chấp, người thừa kế vẫn có quyền thừa kế về mặt pháp lý, nhưng chưa thể thực hiện các quyền như sang tên, chuyển nhượng, thế chấp... cho đến khi tranh chấp được giải quyết dứt điểm.
Nói cách khác, quyền thừa kế tồn tại, nhưng quyền định đoạt bị "treo" cho đến khi tình trạng pháp lý của thửa đất được làm rõ.
Tranh chấp thừa kế nhà đất: Giải quyết bằng cách nào?
Tranh chấp thừa kế nhà đất thường phát sinh khi các đồng thừa kế không thống nhất về phần được hưởng, hiệu lực di chúc hoặc quyền quản lý tài sản. Pháp luật hiện hành ghi nhận ba phương thức giải quyết chủ yếu:
1. Thương lượng
Đây là cách thức đơn giản và ít tốn kém nhất. Các bên tự trao đổi, thống nhất phương án phân chia di sản mà không cần bên thứ ba can thiệp.
Pháp luật không quy định trình tự bắt buộc đối với thương lượng. Tuy nhiên, để bảo đảm giá trị pháp lý, các bên nên lập văn bản thỏa thuận và có công chứng, chứng thực nếu liên quan đến quyền sử dụng đất.
2. Hòa giải
Hòa giải có thể thực hiện thông qua tổ hòa giải cơ sở, luật sư hoặc tổ chức trung gian. Với tranh chấp đất đai nói chung, hòa giải tại UBND cấp xã là bước quan trọng trước khi khởi kiện ra Tòa (đối với tranh chấp về quyền sử dụng đất).
Hòa giải giúp giảm căng thẳng, tiết kiệm thời gian và chi phí tố tụng, đồng thời giữ gìn quan hệ gia đình - điều đặc biệt quan trọng trong tranh chấp thừa kế.
3. Khởi kiện tại Tòa án
Khi không thể thương lượng hoặc hòa giải thành, các bên có quyền khởi kiện tại Tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Người khởi kiện phải nộp đơn khởi kiện kèm theo tài liệu, chứng cứ liên quan. Sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, đó sẽ là căn cứ để thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai, sang tên cho người được hưởng di sản.
Lưu ý:
Trong thực tiễn, có trường hợp các bên tự ý chuyển nhượng hoặc thế chấp đất đang tranh chấp. Hành vi này tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn: giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu, kéo theo tranh chấp phức tạp và thiệt hại tài chính đáng kể.
Vì vậy, nguyên tắc cần ghi nhớ là:
Chỉ khi tranh chấp được giải quyết bằng văn bản có hiệu lực pháp luật, người thừa kế mới có thể thực hiện đầy đủ quyền của mình đối với quyền sử dụng đất.
Việc hiểu đúng quy định không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người thừa kế mà còn tránh những hệ lụy pháp lý kéo dài nhiều năm sau đó.
