Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 70.000 nhân lực, hướng tới làm chủ công nghệ và công nghiệp đường sắt

Lần đầu tiên trong lịch sử phát triển ngành giao thông, Việt Nam lên kế hoạch đào tạo quy mô lớn hàng chục nghìn nhân lực chuyên sâu để phục vụ các dự án đường sắt hiện đại, trong đó trọng tâm là tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Theo báo cáo của Chính phủ gửi Quốc hội, Bộ Xây dựng đã xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực ngành đường sắt với mục tiêu đến năm 2030 đào tạo ít nhất 35.000 lao động. Lực lượng này tập trung vào các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa và đường sắt đô thị, đồng thời bổ sung đội ngũ giảng viên cho các cơ sở đào tạo.

Gần 14.000 nhân lực cho riêng tuyến Bắc - Nam

Đáng chú ý, riêng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cần tới 13.880 lao động trong giai đoạn 2027-2032. Đây là lực lượng phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì hệ thống, theo báo VnExpress.

Dự án này có quy mô đặc biệt lớn với tổng chiều dài 1.541km, kéo dài từ Hà Nội đến TP. HCM. Tuyến được thiết kế đường đôi, khổ tiêu chuẩn 1.435mm, tốc độ tối đa 350km/h, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa.

Với tổng mức đầu tư sơ bộ lên tới 1.713.540 tỷ đồng (tương đương 67,34 tỷ USD), dự án được triển khai theo hình thức đầu tư công, dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2025-2035. Hiện nhiều địa phương trên cả nước đã bắt đầu công tác giải phóng mặt bằng, hướng tới khởi công vào tháng 12/2026.

Đào tạo 70.000 người sau năm 2030, hướng tới làm chủ công nghệ

Không dừng lại ở giai đoạn đầu, đề án đặt mục tiêu từ năm 2031 đến 2035 đào tạo ít nhất 70.000 nhân lực. Mục tiêu không chỉ là đáp ứng nhu cầu vận hành mà còn tiến tới tiếp nhận chuyển giao, từng bước làm chủ công nghệ và công nghiệp đường sắt.

Bộ Xây dựng đang xây dựng lộ trình đào tạo chi tiết theo từng năm trong giai đoạn 2026-2030, đảm bảo nguồn nhân lực được chuẩn bị đồng bộ với tiến độ các dự án lớn như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hay tuyến tốc độ cao Bắc - Nam.

Trước đó, theo báo Dân trí, tại cuộc họp của Tổ Phát triển nguồn nhân lực phục vụ các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh chủ trì, đã đưa ra nhiều báo cáo quan trọng.

Cụ thể, đại diện Vụ Tổ chức cán bộ cho biết hệ thống nhân lực ngành đường sắt hiện được phân thành 5 khối chính, bao gồm: Khối nhân lực quản lý Nhà nước; khối nhân lực đầu tư xây dựng hạ tầng; khối nhân lực khai thác, vận hành và bảo trì; khối nhân lực nghiên cứu, ứng dụng, tiếp nhận và làm chủ công nghệ; cùng khối nhân lực đào tạo, bồi dưỡng tại các cơ sở đào tạo.

Cùng với công tác đào tạo, kế hoạch cũng đặt mục tiêu bồi dưỡng kiến thức cũng như kỹ năng quản lý, phát triển, vận hành đường sắt cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và chuyên gia tại các cơ quan quản lý Nhà nước với khoảng 500 lượt người.

Đối với 1.000 nhân lực làm công tác quản lý dự án sẽ được đào tạo chuyên sâu về quản lý đường sắt và được tuyển chọn để tham gia trực tiếp vào quá trình nghiên cứu, tiếp nhận chuyển giao cũng như từng bước làm chủ công nghệ đường sắt.

Tăng tốc hợp tác quốc tế, mở ngành đào tạo mới

Để đáp ứng yêu cầu nhân lực chất lượng cao, nhiều cơ sở đào tạo trong nước đã mở ngành mới, đầu tư phòng thí nghiệm và hệ thống mô phỏng hiện đại, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã phối hợp với các cơ sở đào tạo của Trung Quốc như Học viện Đường sắt Liễu Châu, Côn Minh tổ chức các khóa đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế. Đến cuối năm 2025, doanh nghiệp đã hoàn thành 6 khóa học với khoảng 180 học viên phục vụ trực tiếp cho các dự án mới.

Song song, các chương trình liên kết với các trường đại học tại Trung Quốc và Hàn Quốc được triển khai nhằm đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành đường sắt tốc độ cao. Hợp tác với Tổng công ty Đường sắt Hàn Quốc (Korail) cũng đang được xúc tiến để xây dựng kế hoạch đào tạo tổng thể.

Trong nước, Trường Đại học Giao thông Vận tải TP. HCM đã thành lập Viện và Trung tâm Đường sắt tốc độ cao, đầu tư hệ thống mô phỏng điều khiển và vận hành, tiếp nhận các mô hình đào tạo thực hành tiên tiến từ nước ngoài.

Việc huy động và đào tạo quy mô lớn nguồn nhân lực cho thấy bước chuyển rõ rệt trong chiến lược phát triển hạ tầng của Việt Nam. Không chỉ dừng ở xây dựng, mục tiêu dài hạn là làm chủ công nghệ, hình thành ngành công nghiệp đường sắt hiện đại - điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.