Thích
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2026. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm lớn là đề xuất công nhận quyền sử dụng đất đối với các giao dịch mua bán bằng giấy viết tay phát sinh trong giai đoạn từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024.
Đây được xem là động thái nhằm tháo gỡ vướng mắc cho lượng lớn hồ sơ nhà đất tồn đọng nhiều năm qua do không hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thực tế thời gian qua vẫn tồn tại phổ biến tình trạng chuyển nhượng nhà đất bằng giấy tay, không công chứng hoặc chưa đủ điều kiện pháp lý để sang tên.
Đề xuất mới sẽ giúp tháo gỡ nhiều vướng mắc cho người dân trong việc mua bán bất động sản. Ảnh minh họa
Hệ quả là nhiều người dù đã bỏ tiền mua đất nhưng vẫn không thể được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Không ít trường hợp gặp khó khi vay ngân hàng, chuyển nhượng tài sản hoặc phát sinh tranh chấp do giao dịch chưa được pháp luật công nhận đầy đủ.
Nếu được thông qua, đề xuất mới sẽ mở ra cơ chế xử lý đối với các giao dịch tồn tại trong khoảng 10 năm trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực.
Theo đánh giá của giới chuyên môn, việc xem xét hợp thức hóa có kiểm soát không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi người dân mà còn góp phần đưa các giao dịch "ngoài sổ sách" vào hệ thống quản lý chính thức.
Đề xuất siết mua bán đất chờ đền bù
Bên cạnh việc tháo gỡ cho các giao dịch giấy tay, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất điều chỉnh quy định liên quan đến quyền sử dụng đất trong giai đoạn đã có thông báo thu hồi nhưng chưa ban hành quyết định thu hồi chính thức.
Theo quy định hiện hành, trong thời gian này người sử dụng đất vẫn có thể chuyển nhượng, tặng cho hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, trên thực tế đã xuất hiện tình trạng mua đất "đón quy hoạch", "đón đền bù" để hưởng chênh lệch chính sách.
Để hạn chế đầu cơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất người nhận chuyển nhượng hoặc nhận tặng cho trong giai đoạn chờ thu hồi sẽ chỉ được hưởng quyền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tương ứng với chủ sử dụng đất trước đó.
Theo cơ quan soạn thảo, giải pháp này nhằm đảm bảo công bằng trong công tác giải phóng mặt bằng và hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.
Đề xuất gỡ thêm rào cản với đất trồng lúa
Một điểm đáng chú ý khác là đề xuất nới quy định liên quan đến nhận chuyển nhượng đất trồng lúa vượt hạn mức.
Hiện nay, cá nhân nhận chuyển nhượng vượt hạn mức phải thành lập tổ chức kinh tế và xây dựng phương án sử dụng đất. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng quy định này đang làm phát sinh thêm thủ tục và chi phí không cần thiết.
Vì vậy, cơ quan này đề xuất trường hợp đã có dự án đầu tư phù hợp thì không cần lập thêm phương án sử dụng đất trồng lúa, qua đó giảm bớt thủ tục hành chính và tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất.
Ngoài ra, dự thảo cũng đề cập hướng xử lý linh hoạt hơn đối với một số trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp như đất lấn chiếm hoặc giao đất trái thẩm quyền trong quá khứ.
Luật Đất đai 2024 tiếp tục được đề xuất sửa đổi
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau gần hai năm triển khai, Luật Đất đai 2024 đã phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tế liên quan đến giá đất, thu hồi, bồi thường, thủ tục hành chính và phân cấp quản lý.
Dù đã có hàng chục văn bản hướng dẫn được ban hành để tháo gỡ khó khăn, nhiều vấn đề vẫn chưa được xử lý triệt để.
Dự thảo sửa đổi lần này dự kiến điều chỉnh khoảng 65 điều của Luật Đất đai 2024, tập trung vào việc luật hóa các cơ chế thí điểm, tăng phân cấp, phân quyền và xử lý các điểm nghẽn đang tồn tại trong quản lý đất đai.
Cơ quan soạn thảo cũng nhấn mạnh việc công nhận quyền sử dụng đất với giao dịch giấy tay sẽ phải kèm điều kiện và tiêu chí cụ thể nhằm tránh bị lợi dụng hoặc hợp thức hóa tràn lan.
