Thành phố giàu nhất Việt Nam sắp khơi thông ‘nút thắt cổ chai’ hơn 15 năm, giải cứu kẹt xe phía Đông

Dự án mở rộng Xa lộ Hà Nội và Quốc lộ 1 - trục giao thông huyết mạch kết nối TP. HCM với khu vực Đông Nam Bộ đang đứng trước thời điểm then chốt sau nhiều năm đình trệ vì vướng mắc giải phóng mặt bằng. Với tổng chiều dài 15,7km, tuyến đường được khởi công từ tháng 4/2010 theo hình thức BOT, quy mô từ 12-16 làn xe, giữ vai trò xương sống trong mạng lưới giao thông cửa ngõ phía Đông Thành phố.

Sau hơn một thập kỷ triển khai, hai đoạn từ cầu Sài Gòn đến Bình Thái và từ Bình Thái đến nút giao Trạm 2 đã cơ bản hoàn thành, đưa vào khai thác ổn định. Tuy nhiên, "nút thắt" lớn nhất của toàn dự án vẫn nằm ở đoạn từ nút giao Trạm 2 đến nút giao Tân Vạn, đặc biệt là khu vực dài khoảng 2,2km trước Bến xe Miền Đông mới. Việc đoạn tuyến này chưa thể mở rộng đồng bộ khiến mặt cắt đường hẹp, không tương xứng với lưu lượng phương tiện ngày càng tăng. Dòng xe từ Xa lộ Hà Nội, Quốc lộ 1 và các tuyến kết nối liên tục dồn về, tạo nên điểm nghẽn giao thông nghiêm trọng kéo dài suốt nhiều năm.

Theo thống kê, đoạn tuyến còn vướng giải phóng mặt bằng liên quan đến 201 hộ dân, với tổng diện tích đất cần thu hồi khoảng 17ha. Dù toàn bộ các hộ đã được kiểm kê, đến nay mới chỉ chi trả bồi thường cho 55 hộ, tương ứng khoảng 5,5ha. Phần diện tích còn lại với 146 hộ, khoảng 11,5ha, chưa được giải quyết dứt điểm, buộc dự án phải tạm dừng thi công trong thời gian dài.

Nguyên nhân cốt lõi của sự chậm trễ được xác định là sự chênh lệch đơn giá bồi thường đất nông nghiệp giữa TP. HCM và tỉnh Bình Dương trước đây. Đáng chú ý, đoạn tuyến này nằm trong phạm vi dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng dọc Xa lộ Hà Nội nhằm tạo quỹ đất phục vụ xây dựng Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, khiến việc xác lập đơn giá càng trở nên phức tạp.

Theo Sở Xây dựng TP. HCM, tính đến thời điểm hiện tại, khối lượng thi công đoạn từ ngã ba Trạm 2 đến nút giao Tân Vạn đã đạt hơn 91%. Phần còn lại trên địa bàn phường Tăng Nhơn Phú và phường Đông Hòa vẫn phải "đắp chiếu" do chưa hoàn tất công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Thời gian qua, lãnh đạo TP.HCM cùng các Sở, ngành liên quan đã liên tục tổ chức nhiều cuộc họp để tháo gỡ vướng mắc. Sau khi hoàn tất quá trình sáp nhập địa giới hành chính, Thành phố đã chỉ đạo rà soát, cân đối và điều chỉnh đơn giá bồi thường đất nông nghiệp theo bảng giá đất hiện hành, nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và phù hợp với quy định của Luật Đất đai.

Hiện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP. HCM đang phối hợp với Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất Dĩ An và UBND phường Đông Hòa để hoàn thiện phương án bồi thường điều chỉnh, rà soát quỹ đất tái định cư, trình UBND TP.HCM xem xét, phê duyệt theo thẩm quyền.

Theo kế hoạch, phương án bồi thường điều chỉnh sẽ được thẩm định và phê duyệt trong quý II/2026, việc chi trả bồi thường dự kiến triển khai từ quý III/2026, bàn giao mặt bằng và tái khởi động thi công từ quý IV/2026, hướng tới mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2027. Khi "điểm nghẽn" cuối cùng được tháo gỡ, trục Xa lộ Hà Nội - Quốc lộ 1 được kỳ vọng sẽ phát huy trọn vẹn vai trò động lực giao thông, giảm áp lực cửa ngõ phía Đông và tạo dư địa phát triển đô thị – logistics cho TP. HCM và vùng lân cận.