Thích
Luật Đất đai năm 2024 chính thức làm rõ một nguyên tắc quan trọng: không phải cứ chưa có sổ đỏ thì đương nhiên mất quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Trong một số trường hợp cụ thể, người sử dụng đất dù chưa được cấp giấy chứng nhận vẫn được xem xét bồi thường hoặc hỗ trợ theo quy định.
Căn cứ khoản 1 và khoản 3 Điều 95 Luật Đất đai 2024 cùng khoản 1 Điều 5 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ nhưng đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo các khoản 1 đến 6 Điều 138 của Luật vẫn được bồi thường như trường hợp có giấy tờ hợp pháp.
Theo quy định sẽ có một số trường hợp không có sổ đỏ vẫn được đền bù khi Nhà nước thu hồi đất nếu đáp ứng đủ điều kiện. Ảnh minh họa
Điều kiện cốt lõi là việc sử dụng đất phải ổn định, không tranh chấp, không vi phạm pháp luật đất đai và đủ điều kiện để được cấp sổ đỏ. Nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chí này, quyền lợi về bồi thường sẽ được bảo đảm khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Trường hợp nào đủ điều kiện?
Luật Đất đai 2024 quy định rõ các mốc thời gian sử dụng đất để xem xét cấp giấy chứng nhận.
Cụ thể, người sử dụng đất trước ngày 18/12/1980 và được UBND cấp xã xác nhận không có tranh chấp sẽ được xem xét. Trường hợp sử dụng đất từ ngày 18/12/1980 đến trước ngày 15/10/1993, hiện vẫn sử dụng ổn định và không tranh chấp, cũng thuộc diện đủ điều kiện.
Ngoài ra, người sử dụng đất từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 1/7/2014, có xác nhận của UBND cấp xã về việc sử dụng ổn định, không tranh chấp, cũng được xem xét cấp sổ đỏ. Một số trường hợp đặc thù như hộ gia đình ở vùng kinh tế - xã hội khó khăn, hộ trực tiếp sản xuất nông nghiệp sử dụng đất ổn định… cũng được xem xét theo Điều 138 Luật Đất đai 2024.
Người dân vẫn được bồi thường theo giá đất do Nhà nước quy định khi bị thu hồi. Ảnh minh họa
Trong các tình huống này, dù chưa được cấp sổ đỏ, người dân vẫn được bồi thường theo giá đất do Nhà nước quy định khi bị thu hồi.
Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 96 Luật Đất đai 2024 còn đề cập đến trường hợp đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 1/7/2004. Nếu hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận, việc bồi thường sẽ được thực hiện theo quy định cụ thể của Chính phủ. Điều này đồng nghĩa, người sử dụng đất vẫn có thể được bồi thường hoặc hỗ trợ tùy theo chính sách áp dụng.
Ngược lại, nếu đất đang sử dụng thuộc diện lấn chiếm, vi phạm quy hoạch, được giao không đúng thẩm quyền hoặc đang có tranh chấp và không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận, người sử dụng sẽ không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, họ có thể được xem xét hỗ trợ chi phí đầu tư vào đất hoặc bồi thường tài sản hợp pháp gắn liền với đất theo quy định.
Như vậy, điểm mới của Luật Đất đai 2024 là đặt trọng tâm vào tính hợp pháp và ổn định của quá trình sử dụng đất, thay vì chỉ căn cứ vào việc đã có sổ đỏ hay chưa. Điều quan trọng không nằm ở tờ giấy chứng nhận, mà ở việc người sử dụng có đủ điều kiện được cấp giấy đó theo quy định của pháp luật hay không.
