Thích
Không phải mọi tài sản sau khi một người qua đời đều đương nhiên có người đứng ra nhận. Trong thực tế, có những trường hợp không có người thừa kế, hoặc người thừa kế từ chối nhận di sản vì liên quan đến nghĩa vụ tài sản. Khi đó, số phận của đất đai và các bất động sản được pháp luật xử lý ra sao?
Theo Điều 622 Bộ luật Dân sự 2015, nếu không có người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật; hoặc có người thừa kế nhưng họ không được quyền hưởng di sản, hoặc từ chối nhận di sản, thì phần tài sản còn lại sau khi đã thực hiện xong các nghĩa vụ tài chính sẽ thuộc về Nhà nước.
Đất đai khi không có ai thừa kế thì Nhà nước sẽ là chủ thể tiếp nhận cuối cùng. Ảnh minh họa
Nói cách khác, Nhà nước là chủ thể tiếp nhận cuối cùng khi một khối di sản không còn người có quyền hưởng hợp pháp.
Bộ luật Dân sự cũng đặt ra các mốc thời hiệu quan trọng liên quan đến quyền thừa kế tại Điều 623.
Thời hạn để yêu cầu chia di sản là:
- 30 năm đối với bất động sản (bao gồm đất đai);
- 10 năm đối với động sản;
Thời điểm tính từ khi mở thừa kế (tức thời điểm người để lại tài sản qua đời).
Khi hết thời hiệu này, nếu di sản vẫn chưa được chia, pháp luật xác định quyền sở hữu theo thứ tự ưu tiên:
Trước hết, di sản thuộc về người thừa kế đang trực tiếp quản lý tài sản đó.
Nếu không có ai quản lý, tài sản có thể thuộc về người đang chiếm hữu theo Điều 236 Bộ luật Dân sự, với điều kiện việc chiếm hữu là hợp pháp.
Nếu không có người chiếm hữu hợp pháp, di sản sẽ thuộc về Nhà nước.
Ngoài thời hạn yêu cầu chia di sản, pháp luật còn quy định:
10 năm để yêu cầu xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác.
03 năm để yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.
Những mốc thời gian này đóng vai trò như "giới hạn pháp lý", bảo đảm tính ổn định của quan hệ tài sản và tránh kéo dài tranh chấp vô thời hạn.
Từ các quy định trên có thể thấy, với đất đai và bất động sản nói chung, nếu không có người thừa kế hợp pháp hoặc người thừa kế từ chối nhận, sau khi hoàn tất nghĩa vụ tài chính, tài sản sẽ được chuyển giao cho Nhà nước quản lý.
Trong trường hợp đã hết thời hiệu 30 năm đối với bất động sản mà không có người thừa kế đứng ra yêu cầu hoặc quản lý, quyền sở hữu sẽ được xác lập theo trình tự: người đang quản lý hợp pháp - người chiếm hữu hợp pháp và cuối cùng là Nhà nước.
Quy định này không chỉ xử lý tài sản "không người nhận", mà còn tạo cơ chế pháp lý rõ ràng để bảo đảm tính minh bạch, ổn định trong quản lý đất đai và tài sản lâu dài.
