Từ bây giờ, đất nguồn gốc lấn chiếm muốn được cấp sổ đỏ cần đáp ứng điều kiện gì, thủ tục và trình tự ra sao?

Liên quan đến việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, đặc biệt với các trường hợp đất có nguồn gốc lấn, chiếm hoặc tự ý chuyển mục đích sử dụng, quy định tại Luật Đất đai 2024 đang nhận được nhiều sự quan tâm từ người dân.

Đặt câu hỏi với báo Chính Phủ, ông Bùi Quang Thảo (Đà Nẵng) có thắc mắc về những vướng mắc phổ biến trong quá trình áp dụng pháp luật, chủ yếu xoay quanh cách hiểu điều kiện "phù hợp quy hoạch" khi xem xét cấp sổ đỏ.

Không bắt buộc phải phù hợp tất cả các loại quy hoạch

Theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai 2024, trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định và phù hợp với quy hoạch thì được xem xét cấp Giấy chứng nhận, đồng thời phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Đáng chú ý, quy định này nêu rõ: Người sử dụng đất chỉ cần phù hợp với một trong các loại quy hoạch, bao gồm quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch xây dựng hoặc quy hoạch nông thôn.

Điều này đồng nghĩa, việc cấp Giấy chứng nhận không yêu cầu phải đáp ứng đồng thời tất cả các loại quy hoạch. Trong thực tế, nếu một loại quy hoạch chưa phù hợp nhưng loại quy hoạch khác đáp ứng điều kiện, vẫn có thể được xem xét cấp sổ đỏ theo quy định.

Áp dụng với đất lấn chiếm, chuyển mục đích trái phép

Từ nguyên tắc trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đối với các trường hợp đất có nguồn gốc lấn, chiếm hoặc tự ý chuyển mục đích sử dụng, việc cấp Giấy chứng nhận vẫn có thể được xem xét nếu đáp ứng hai điều kiện cốt lõi.

Thứ nhất là việc sử dụng đất phải ổn định. Thứ hai là phải phù hợp với ít nhất một trong các loại quy hoạch nêu trên.

Đây là điểm quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc cho nhiều trường hợp tồn tại từ trước, đồng thời vẫn đảm bảo quản lý đất đai theo quy hoạch.

Trường hợp cụ thể do địa phương xem xét

Đối với các tình huống cụ thể như quy hoạch đã công bố nhưng chưa có quyết định thu hồi đất, hay việc thay đổi địa giới hành chính ảnh hưởng đến hồ sơ cấp Giấy chứng nhận, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết không thể trả lời chi tiết.

Nguyên nhân là các nội dung này thuộc thẩm quyền giải quyết của chính quyền địa phương, nơi trực tiếp quản lý hồ sơ và hiện trạng sử dụng đất.

Tuy nhiên, về nguyên tắc chung, cơ quan quản lý nhấn mạnh việc cấp Giấy chứng nhận phải căn cứ vào quy định tại Điều 139 Luật Đất đai 2024 và các quy định liên quan, đảm bảo đúng điều kiện về sử dụng ổn định và phù hợp quy hoạch.