Từ bây giờ, những trường hợp này vẫn được hưởng thừa kế dù không có tên trong di chúc

Theo Bộ luật Dân sự 2015, tồn tại khái niệm "người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc". Nghĩa là, trong trường hợp người lập di chúc không để lại tài sản cho họ, hoặc chỉ để lại phần ít hơn mức tối thiểu luật định, thì một số đối tượng vẫn được hưởng ít nhất bằng 2/3 suất thừa kế theo pháp luật.

Những người thuộc diện được bảo vệ gồm:

- Con chưa thành niên;

- Cha ruột;

- Mẹ ruột;

- Vợ;

- Chồng;

- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.

Tuy nhiên, quy định này chỉ áp dụng nếu những người trên không từ chối nhận di sản và không thuộc trường hợp bị tước quyền thừa kế theo quy định của pháp luật.

"Suất thừa kế theo pháp luật" được xác định như thế nào?

Để hiểu mức 2/3 nói trên, cần xác định "suất của một người thừa kế theo pháp luật" là bao nhiêu.

Theo Bộ luật Dân sự, người thừa kế theo pháp luật được chia thành ba hàng:

- Hàng thừa kế thứ nhất: Vợ, chồng, cha mẹ ruột hoặc nuôi, con ruột hoặc nuôi;

- Hàng thứ hai: Ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột, cháu ruột (trong trường hợp người chết là ông hoặc bà);

- Hàng thứ ba: Cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cậu, cô, dì ruột, chắt ruột…

Nguyên tắc phân chia là: Những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau; chỉ khi không còn ai ở hàng trước thì hàng sau mới được hưởng.

Suất thừa kế theo pháp luật được tính theo công thức:

Suất thừa kế = Tổng giá trị di sản / Số người thừa kế hợp pháp cùng hàng

Di sản được tính sau khi trừ nghĩa vụ

Cần lưu ý, "tổng giá trị di sản" không phải toàn bộ tài sản người chết để lại, mà là phần còn lại sau khi đã thanh toán các nghĩa vụ tài chính.

Các khoản được trừ bao gồm:

- Chi phí mai táng hợp lý;

- Tiền cấp dưỡng còn thiếu;

- Chi phí bảo quản di sản;

- Tiền công lao động;

- Nghĩa vụ bồi thường, thuế và các khoản phải nộp;

- Nợ, tiền phạt và các chi phí hợp pháp khác.

Chỉ sau khi hoàn tất các nghĩa vụ này, phần tài sản còn lại mới được đem chia thừa kế.

Cách tính phần tối thiểu 2/3

Đối với 6 nhóm đối tượng được pháp luật bảo vệ, mức hưởng tối thiểu được xác định theo công thức:

Phần di sản được hưởng = 2/3 × (Tổng giá trị di sản / Số người thừa kế hợp pháp cùng hàng)

Quy định này áp dụng trong hai tình huống:

Không được hưởng di sản theo di chúc;

Được hưởng nhưng ít hơn 2/3 suất thừa kế theo pháp luật.

Quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc nhằm bảo đảm quyền lợi tối thiểu cho những người thân thích đặc biệt, nhất là những người yếu thế như con chưa thành niên hoặc người không có khả năng lao động. Đây là cơ chế cân bằng giữa quyền định đoạt tài sản của người lập di chúc và trách nhiệm pháp lý đối với gia đình.

Trong thực tiễn, các tranh chấp thừa kế thường phát sinh từ việc hiểu chưa đầy đủ quy định này. Do đó, nắm rõ nguyên tắc về 2/3 suất thừa kế sẽ giúp người dân chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình khi tham gia phân chia di sản.