Thích
Câu chuyện một hộ dân không đủ điều kiện bồi thường đất ở nhưng phải di dời đang đặt ra vấn đề phổ biến trong thực tiễn thu hồi đất: Quyền được bố trí chỗ ở sẽ được giải quyết ra sao?
Trường hợp cụ thể được gửi đến báo Chính Phủ như sau: Gia đình bà Bắc được bồi thường về nhà ở và tài sản trên đất, nhưng không đủ điều kiện bồi thường về đất ở do xây dựng nhà trên đất của người thân. Tại thời điểm thu hồi, gia đình không có nơi ở nào khác trên địa bàn, đồng thời thuộc diện khó khăn, yếu thế. Bà Bắc hỏi với điều kiện cũng như hoàn cảnh như trên, gia đình bà có được hưởng chính sách về đất ở, nhà ở quy định tại khoản 2 Điều 79 Luật Đất đai 2013 hay không?
Không đủ điều kiện bồi thường đất vẫn có thể được bố trí chỗ ở
Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, dự án di dân vùng ảnh hưởng môi trường 500m của UBND huyện trước đây được thực hiện khi Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực thi hành.
Theo quy định, trong trường hợp hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất gắn liền với nhà ở mà không đủ điều kiện bồi thường về đất ở, nhưng không có chỗ ở nào khác, thì vẫn được Nhà nước xem xét bố trí chỗ ở. Theo đó, người dân có thể bán nhà ở; cho thuê hoặc thuê mua nhà ở hoặc giao đất ở có thu tiền sử dụng đất.
Trường hợp đặc biệt vẫn được hỗ trợ tái định cư
Nhiều trường hợp không đủ điều kiện bồi thường đất ở vẫn được xem xét bố trí tái định cư. Ảnh minh họa
Ngoài ra, đối với các trường hợp thu hồi đất do yếu tố môi trường hoặc nguy cơ đe dọa tính mạng (theo Điều 65 và Điều 87 Luật Đất đai 2013), người dân còn được xem xét bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để ổn định đời sống.
Các quy định tại Nghị định 47/2014/NĐ-CP cũng khẳng định, việc bố trí tái định cư trong các trường hợp này được thực hiện tương tự như đối với trường hợp đủ điều kiện bồi thường đất ở.
Quyền lợi có, nhưng phải qua xem xét cụ thể
Dù vậy, cơ quan quản lý đất đai cũng nhấn mạnh, việc áp dụng chính sách còn phụ thuộc vào hồ sơ cụ thể của từng trường hợp.
Do đó, người dân cần: Đối chiếu đầy đủ điều kiện pháp lý; Làm việc trực tiếp với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương; Cung cấp hồ sơ chứng minh hoàn cảnh và hiện trạng chỗ ở.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp tương tự bà Bắc không hiếm, đặc biệt tại các khu vực nông thôn hoặc vùng giải tỏa dự án.
Việc pháp luật cho phép bố trí nhà ở dù không đủ điều kiện bồi thường đất thể hiện mục tiêu bảo đảm an sinh, tránh để người dân rơi vào tình trạng "mất đất, mất chỗ ở". Tuy nhiên, khoảng cách giữa quy định và thực thi vẫn là vấn đề, phụ thuộc lớn vào cách vận dụng của chính quyền địa phương và điều kiện quỹ nhà, quỹ đất thực tế.
