Kỳ III: Chiêm ngưỡng tuyệt tác hang động bên con đường tơ lụa

Photo Travel: Đi trong gió cát sa mạc Gobi

Kỳ III: Chiêm ngưỡng tuyệt tác hang động bên con đường tơ lụa

Ngày thứ hai ở thành Đôn Hoàng, tôi di chuyển đến phía Đông núi cát Minh Sa thăm quần thể hang động Mạc Cao, nơi được coi là bảo tàng nghệ thuật Phật giáo lớn nhất thế giới.

06:40, 08/05/2021

Lời tòa soạn:

Gobi, sa mạc lớn nhất châu Á với diện tích 1.300.000km2 và từng được mệnh danh là “vùng đất khó sống nhất hành tinh” bởi những núi cát khổng lồ, bão cát sa mạc và các toán cướp rình rập.

Tuy nhiên giờ đây, sa mạc Gobi lại là điểm đến trong mơ của bất cứ du khách nào. Loạt điểm đến Photo Travel từ kỳ này bắt đầu với hành trình về Đôn Hoàng tìm lịch sử "Con đường tơ lụa", sau đó lần lượt ngang qua Minh Sa - cồn cát hát giữa vùng sa mạc khô cằn và suối Nguyệt Nha - viên ngọc ẩn mình trên sa mạc cát; thăm Mạc Cao - “Động ngàn Phật” trên sa mạc và là chùa hang đá lớn nhất Trung Quốc; dừng chân nơi ải tây oai hùng của Vạn Lý Trường Thành là Gia Dục Quan - Pháo đài của 99.999 + 1 viên gạch…

Cùng vẻ đẹp của cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ, Đôn Hoàng còn thu hút một lữ khách như tôi bởi những điểm đến mang đậm dấu ấn văn hóa, nghệ thuật và tôn giáo. Đặc biệt, muốn trải lòng mình, tìm về cội nguồn của Phật giáo thì phải tìm đến hang Mạc Cao hay có tên gọi khác là “Thiên Phật động”.

Dãy núi Minh Sa chạy hình vòng cung bọc lấy một phần sa mạc trên cao nguyên Hoàng Thổ ở ngoại ô Đôn Hoàng, nơi khai quật được vô số hang động xếp cao thấp khác nhau, tạo thành quần thể hang Mạc Cao nổi tiếng.
Dãy núi Minh Sa chạy hình vòng cung bọc lấy một phần sa mạc trên cao nguyên Hoàng Thổ ở ngoại ô Đôn Hoàng, nơi khai quật được vô số hang động xếp cao thấp khác nhau, tạo thành quần thể hang Mạc Cao nổi tiếng.
Nổi bật nhất trong hệ thống hang động Mạc Cao là hang 96, nơi còn được gọi là hang chín tầng nằm ở trung tâm sườn núi phía Nam…
Nổi bật nhất trong hệ thống hang động Mạc Cao là hang 96, nơi còn được gọi là hang chín tầng nằm ở trung tâm sườn núi phía Nam…
…với mặt ngoài là một tòa lầu 5 gian, cao 7 tầng, mái lợp ngói.
…với mặt ngoài là một tòa lầu 5 gian, cao 7 tầng, mái lợp ngói.

Nằm trên vách núi Minh Sa giữa sa mạc Gobi, hang Mạc Cao được hòa thượng Lạc Tôn phát hiện một cách ngẫu nhiên vào năm 366 sau Công nguyên. Trong lúc tìm nơi nghỉ ở chân núi Tam Nguy – Đôn Hoàng, ông trông thấy cảnh tượng kỳ lạ khi ánh hoàng hôn tỏa ra vầng hào quang lấp lánh, vị hòa thượng tin rằng đây là miền đất lạ. Ông tìm cách thuyết phục những thương gia qua lại trên con đường tơ lụa và thuê người tiến hành đục chạm hang động trú ngụ - tu hành đầu tiên. Trải qua 10 triều đại, từ Đông Tấn (16 nước) cho đến nhà Đường, quần thể hang động Mạc Cao lên tới hơn 1.000 hang động và trở thành chùa hang đá lớn nhất Trung Quốc.

Giữa vùng sa mạc khô cằn, những cây dương phía ngoài một hang động khác cứ xanh rì vi vu trong gió xoa dịu cái oi bức ngàn năm của sa mạc. Những tượng Phật to lớn được chạm trên đá bên trong hang nhờ thiên nhiên bao bọc, giữ gìn mà vẫn còn lưu rõ từng đường nét một cho đến ngày nay.
Giữa vùng sa mạc khô cằn, những cây dương phía ngoài một hang động khác cứ xanh rì vi vu trong gió xoa dịu cái oi bức ngàn năm của sa mạc. Những tượng Phật to lớn được chạm trên đá bên trong hang nhờ thiên nhiên bao bọc, giữ gìn mà vẫn còn lưu rõ từng đường nét một cho đến ngày nay.
Pho tượng nổi tiếng “Phật nhập Niết Bàn” từ thời nhà Đường (khoảng thế kỷ VIII - IX) cao hơn 15m được tạc nằm nghiêng về một bên, yên tĩnh nhập Niết bàn.
Pho tượng nổi tiếng “Phật nhập Niết Bàn” từ thời nhà Đường (khoảng thế kỷ VIII - IX) cao hơn 15m được tạc nằm nghiêng về một bên, yên tĩnh nhập Niết bàn.

Thiên Phật Động (tên gọi khác của động Mạc Cao) được xem như một bảo tàng trên vách đá. Với chiều dài 1.610m, chứa hơn 3.000 pho tượng và khoảng 45.000m2 tranh trên vách đá. Hãy hình dung, khi nối các bức bích họa sẽ tạo được một bức tranh khổng lồ dài tới 30km.

Năm 1900, một vị sư đạo Lão đã phát hiện một mật thất lưu giữ hơn 500.000 bảo vật gồm sách kinh, văn thư, đồ thêu, bích họa… Nhiều bảo vật trong số đó có niên đại lên đến cả ngàn năm tuổi. Phát hiện này từng gây chấn động giới khảo cổ đầu thế kỷ 20, nhiều học giả đã đi những quãng đường dài từ Châu Âu tới tận Mạc Cao để chiêm ngưỡng. Trong chưa đầy 20 năm, họ đã lần lượt lấy đi hàng ngàn cuốn kinh, các bức bích họa, điêu khắc… gây tổn thất lớn cho Mạc Cao.

Kích thước của một số tác phẩm điêu khắc cũng rất đáng kinh ngạc như pho tượng Phật Di Lặc cao 37m, một trong những tuyệt phẩm của nghệ thuật tạc tượng Trung Quốc cổ và được bảo vệ khỏi các tác động bên ngoài bởi mặt tiền của ngôi đền Cửu Truyện.
Kích thước của một số tác phẩm điêu khắc cũng rất đáng kinh ngạc như pho tượng Phật Di Lặc cao 37m, một trong những tuyệt phẩm của nghệ thuật tạc tượng Trung Quốc cổ và được bảo vệ khỏi các tác động bên ngoài bởi mặt tiền của ngôi đền Cửu Truyện.

Hiện nay, hang Mạc Cao chỉ mở cửa một phần trong tổng số 500 hang động. Dù chỉ được đặt chân đến một vài hang, song những tác phẩm nghệ thuật ở đây luôn khiến người xem phải trầm trồ, thán phục. Đó là những bức họa về các nàng Phi Thiên thon thả, bay bổng trong các điệu múa, về sự tích Đức Phật và các vị Bồ Tát, về sinh hoạt hàng ngày của xã hội ngày ấy như đi săn, hay lễ hội trong thành Đôn Hoàng…

Một hang động khác với đức Phật và các vị bồ tát được tạo tác từ triều đại nhà Đường, khoảng thời gian mà nghệ thuật điêu khắc tượng Phật trong hang đá đạt trình độ cao nhất.
Một hang động khác với đức Phật và các vị bồ tát được tạo tác từ triều đại nhà Đường, khoảng thời gian mà nghệ thuật điêu khắc tượng Phật trong hang đá đạt trình độ cao nhất.
Một hang động khác với đức Phật và các vị bồ tát được tạo tác từ triều đại nhà Đường, khoảng thời gian mà nghệ thuật điêu khắc tượng Phật trong hang đá đạt trình độ cao nhất.
Do hang Mạc Cao nằm trên “con đường tơ lụa” nên nó cũng là nơi gặp gỡ của tôn giáo, văn hóa, kiến thức giữa phương Đông và phương Tây. Các loại hình nghệ thuật của nước ngoài và nghệ thuật dân tộc của Trung Quốc đan xen với nhau tại hang Mạc Cao…
… đặc biệt là các bức họa miêu tả phong cảnh thiên nhiên cũng như các tín đồ Phật giáo trên các kiến trúc ở tòa lầu 5 gian, cao 7 tầng của hang 96.
… đặc biệt là các bức họa miêu tả phong cảnh thiên nhiên cũng như các tín đồ Phật giáo trên các kiến trúc ở tòa lầu 5 gian, cao 7 tầng của hang 96.

Hang động Mạc Cao được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 1987. Hiện nay, khu hang Mạc Cao chỉ mở vài chục hang cho du khách vào tham quan. Giá vé tham quan là 160 tệ/người (mùa xuân, hè) và 80 tệ/người (mùa thu, đông). Tại các hang động, tất cả việc quay phim, chụp ảnh đều bị nghiêm cấm.

Vùng đất bao quanh hang Mạc Cao là núi cát Minh Sa, hay còn gọi là “cồn cát hát” với âm thanh của gió và cát, lúc nhẹ nhàng, khi cuồng nộ giữa mảnh đất hoang vu. Trong ảnh là những ngôi mộ cô đơn giữa bốn bề sa mạc rộng lớn bên ngoài hang Mạc Cao.
Vùng đất bao quanh hang Mạc Cao là núi cát Minh Sa, hay còn gọi là “cồn cát hát” với âm thanh của gió và cát, lúc nhẹ nhàng, khi cuồng nộ giữa mảnh đất hoang vu. Trong ảnh là những ngôi mộ cô đơn giữa bốn bề sa mạc rộng lớn bên ngoài hang Mạc Cao.

Hàng ngàn người thợ, thế hệ này nối tiếp thế hệ khác, trong suốt 1.000 năm, đã treo mình trên những vòm hang dốc đứng và vẽ dưới ánh sáng yếu ớt từ ngọn đèn dầu. Khi ánh sáng đèn pin rọi lên pho tượng Phật Thích Ca nhập Niết Bàn dài 15m, với khuôn mặt đầy đặn, đôi mắt khép hờ, thiêm thiếp vào giấc ngủ, phía sau là 72 hóa thân Bồ Tát và các Phật tử tiếc nuối khóc than, như rất nhiều du khách khác, tôi lặng người ngả mũ trước đôi tay tài hoa của những con người từng sống trên tuyến đường hùng mạnh ngày ấy.

Ý kiến của bạn

Bạn còn 500/500 ký tự


TOP