Đoạn tuyến huyết mạch phía Tây Thủ đô được đề xuất chi hơn 21.000 tỷ để 'lên đời', khép kín vòng tròn giao thông đô thị

Điểm nghẽn 4km và bài toán quá tải hạ tầng

Mới đây, Sở Xây dựng Hà Nội vừa báo cáo UBND TP phương án cải tạo, mở rộng đoạn vành đai 2 từ Ngã Tư Sở đến Cầu Giấy. Theo tìm hiểu, đoạn tuyến này có chiều dài khoảng 4km hiện đi trùng với đường Láng. Đây là đoạn duy nhất trên toàn tuyến vành đai 2 chưa được mở rộng và chưa có đường trên cao, trong khi các đoạn từ Vĩnh Tuy đến Ngã Tư Sở đã hoàn thiện đồng bộ.

Theo đề xuất, mặt cắt ngang đường dưới thấp sẽ được mở rộng từ 21m hiện nay lên 53,5m; phần cầu cạn phía trên rộng 19m. Tổng mức đầu tư dự kiến hơn 21.300 tỷ đồng, trong đó chi phí giải phóng mặt bằng chiếm gần 17.000 tỷ đồng. Dự án dự kiến triển khai đến năm 2028.

Hiện trạng cho thấy áp lực giao thông trên tuyến đã vượt xa năng lực thiết kế. Đường Láng mỗi chiều rộng khoảng 10,5m, khả năng thông hành tối đa khoảng 3.000 phương tiện/giờ, nhưng lưu lượng thực tế đã lên tới 8.000 phương tiện/giờ vào giờ cao điểm. Đây là lý do tuyến đường này thường xuyên rơi vào tình trạng ùn tắc kéo dài, đặc biệt tại nút giao Ngã Tư Sở - một trong những điểm nóng giao thông của Thủ đô.

Trong cấu trúc đô thị Hà Nội, vành đai 2 dài 43,6km, đi qua các trục Vĩnh Tuy - Minh Khai - Đại La - Trường Chinh - Ngã Tư Sở - Láng - Cầu Giấy - Bưởi -Nhật Tân - Vĩnh Ngọc - Đông Hội - Gia Lâm - Hanel - Vĩnh Tuy.

Tuyến này kết nối hai cầu vượt sông Hồng là Vĩnh Tuy và Nhật Tân, cùng cầu Đông Trù qua sông Đuống.

Việc đoạn Láng chưa được nâng cấp khiến toàn bộ trục vành đai 2 chưa thể vận hành trọn vẹn theo đúng vai trò "xương sống" nội đô.

Cầu cạn hay hầm chìm: Lựa chọn nào cho không gian chật hẹp?

Trong quá trình nghiên cứu, hai phương án được đặt lên bàn bàn thảo: Xây dựng cầu cạn trên cao kết hợp mở rộng mặt đường hiện hữu; hoặc làm hầm chìm đường kính lớn (14,5-15,2m), tích hợp chức năng giao thông và thu chứa nước mặt chống ngập.

Phương án cầu cạn được thiết kế với tim cầu trùng tim đường dưới thấp theo quy hoạch, bảo đảm mặt cắt 53,5m cho phần dưới và 19m cho phần trên cao.

Ưu điểm nổi bật là đồng bộ với đoạn Vĩnh Tuy - Ngã Tư Sở đã hoàn thành, bảo đảm tính liên tục của vành đai 2 trên cao, đồng thời thuận lợi trong tổ chức lên xuống tại các nút giao. Đáng chú ý, phương án này hạn chế ảnh hưởng đến giao thông hiện hữu trong quá trình thi công.

Ngược lại, phương án hầm chìm dù có thêm chức năng thoát nước chống ngập, song vấp phải nhiều rào cản kỹ thuật. Tuyến đi qua khu vực có trụ cầu đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, không gian kỹ thuật hạn chế khiến khó bố trí hầm 4 làn xe. Ngoài ra, nguy cơ ảnh hưởng đến các công trình lân cận như chùa Miếu và nhà dân, cùng việc giao cắt với tuyến metro số 5 và điều kiện cao độ thực tế, khiến chiều dài hầm bị hạn chế, làm giảm hiệu quả đầu tư.

Dựa trên những phân tích này, Sở Xây dựng đề xuất lựa chọn phương án cầu cạn, trước mắt triển khai bằng vốn đầu tư công từ ngân sách thành phố nhằm đẩy nhanh tiến độ, sau đó có thể nghiên cứu hình thức đối tác công tư (PPP) để đa dạng nguồn lực.

Dưới góc độ quy hoạch, dự án không đơn thuần giải quyết ùn tắc cục bộ trên đường Láng. Đây là bước đi nhằm khép kín toàn bộ vành đai 2 - tuyến nội đô chiến lược có vai trò phân luồng, giảm tải cho khu vực trung tâm lõi và chia sẻ áp lực với vành đai 3.

Khi hoàn thành, đoạn trên cao Ngã Tư Sở - Cầu Giấy sẽ phát huy hiệu quả của toàn tuyến Vĩnh Tuy - Ngã Tư Sở đã đưa vào khai thác, đồng thời giảm áp lực trực tiếp cho nút giao Ngã Tư Sở - nơi giao cắt giữa Trường Chinh, Nguyễn Trãi, Láng và Tây Sơn.

Tuy nhiên, dự án cũng đặt ra bài toán lớn về giải phóng mặt bằng, tái định cư và tổ chức không gian đô thị hai bên tuyến. Với chi phí bồi thường chiếm phần lớn tổng mức đầu tư, việc triển khai đòi hỏi lộ trình thận trọng, minh bạch và đồng bộ với chỉnh trang đô thị.

Trong bức tranh phát triển Hà Nội, đoạn 4km trên đường Láng có thể xem là "mắt xích cuối" để hoàn chỉnh một vòng tròn giao thông nội đô. Khi mắt xích này được tháo gỡ, cấu trúc lưu thông của khu vực phía Tây và toàn thành phố sẽ bước sang một trạng thái vận hành mới - thông suốt hơn, nhưng cũng đòi hỏi quản trị đô thị ở cấp độ cao hơn.