Aa

Xác định ngưỡng vay an toàn, chủ động trước áp lực lãi suất thả nổi

Thứ Ba, 17/11/2026 - 06:14

Lãi suất thả nổi tăng cao đang buộc người mua nhà cơ cấu lại khoản vay, thắt chặt chi tiêu để duy trì khả năng trả nợ. Trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng, xác định ngưỡng vay an toàn trở thành yêu cầu cần thiết đối với người mua nhà.

Hết ưu đãi lãi suất, người vay mua nhà xoay xở bài toán trả nợ

Những tháng cuối năm 2026 là thời điểm gia đình chị Nguyễn Thu Hà (Hà Nội) đang phải khẩn trương tính toán, thu xếp lại tài chính khi khoản vay mua nhà sắp kết thúc thời gian ưu đãi lãi suất vào ngày 22/11 tới. Chia sẻ với Reatimes, chị cho biết, hiện khoản vay của gia đình được áp dụng lãi suất cố định 8%/năm trong thời gian đầu. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn thả nổi, mức lãi suất có thể vượt 11%/năm, theo đó số tiền gốc và lãi phải thanh toán hàng tháng tăng từ 12 triệu đồng lên khoảng 15 triệu đồng.

Người mua nhà chạy đua trả nợ ngân hàng trước khi hết ưu đãi lãi suất - Ảnh 1.

(Ảnh minh hoạ: Bùi Văn Doanh)

Với gia đình có 3 con, khoản chi phí phát sinh thêm 3 triệu đồng mỗi tháng tạo ra áp lực đáng kể, nhất là khi thu nhập chưa có sự cải thiện tương ứng. Trước nguy cơ chi phí vay vốn tăng cao, chị Hà đang tính đến việc vay mượn thêm từ người thân, đồng thời thắt chặt chi tiêu, tích lũy từng khoản tiền để trả bớt nợ gốc trước khi khoản vay chuyển sang lãi suất thả nổi. Dù việc cân đối thu chi không dễ dàng, chị Hà vẫn xác định giảm dư nợ trước thời điểm hết ưu đãi là cách cần thiết để hạn chế áp lực trả nợ trong những tháng tiếp theo.

Không chỉ tìm cách giảm dư nợ, một bộ phận người vay mua nhà còn cân nhắc cơ cấu lại khoản vay, chấp nhận phát sinh chi phí trả nợ trước hạn để tìm kiếm phương án tín dụng có mức lãi suất phù hợp hơn. 

Chia sẻ với Reatimes, anh Nguyễn Đức Thành (Hà Nội) cho biết vợ chồng anh mua nhà theo chương trình ưu đãi lãi suất 2 năm của chủ đầu tư. Đến giữa năm 2027, khoản vay sẽ hết thời gian ưu đãi và chuyển sang lãi suất thả nổi. Lo ngại lãi suất có thể duy trì ở mức 14 - 15%/năm, anh đang cân nhắc phương án đảo nợ ngay tại ngân hàng hiện tại, dù phải chấp nhận khoản phí trả nợ trước hạn. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất là phương án này đòi hỏi một khoản tiền đáng kể để tất toán khoản vay cũ, vượt quá khả năng thu xếp của gia đình ở thời điểm hiện tại.

Thực tế cho thấy, áp lực vay mua nhà không chỉ nằm ở mức lãi suất tại thời điểm ký hợp đồng mà còn gia tăng khi khoản vay hết thời gian ưu đãi. Lãi suất thả nổi khiến số tiền trả nợ hàng tháng tăng lên, buộc người vay phải cơ cấu lại tài chính, tìm cách giảm dư nợ để chủ động ứng phó.

Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế - Tài chính - Bất động sản Dat Xanh Services (DXS - FERI), trong quý III/2026, lãi suất cố định trong 12 tháng đầu phổ biến ở mức 8,5 - 11,5%/năm. Sau thời gian ưu đãi, lãi suất thả nổi tăng lên 13 - 15%/năm, đẩy chi phí vay vốn của người mua nhà lên cao hơn đáng kể.

Trước diễn biến này, DXS - FERI nhận định khả năng tài chính và mức độ an toàn của phương án vay vốn tiếp tục là những yếu tố quan trọng trong quyết định mua bất động sản, đặc biệt đối với nhóm khách hàng có nhu cầu ở thực. Điều đó cho thấy, khả năng chi trả không còn chỉ được cân nhắc tại thời điểm mua nhà, mà phải được tính toán trên cả chặng đường trả nợ, nhất là khi khoản vay bước qua giai đoạn ưu đãi lãi suất.

Không chỉ tác động đến quyết định mua nhà và khả năng trả nợ của từng hộ gia đình, mặt bằng lãi suất cao còn tạo sức ép lên tâm lý và hành vi của các chủ thể tham gia thị trường. Theo báo cáo của Chứng khoán MB (MBS), sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong năm 2024 - 2025, thị trường bất động sản bước vào chu kỳ điều chỉnh từ năm 2026 trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cao hơn. Đáng chú ý, lãi suất huy động tiếp tục tăng khoảng 0,3 điểm phần trăm so với quý trước, lên mức 7,5 - 9%/năm đối với tiền gửi kỳ hạn 12 tháng. Theo MBS, chi phí vốn gia tăng cùng với mặt bằng lãi suất cao hơn đang khiến nhà đầu tư có xu hướng thận trọng hơn khi tham gia thị trường.

Cần xác định ngưỡng vay an toàn để tránh áp lực trả nợ khi hết ưu đãi

Trên thực tế, không ít người mua nhà thường tính toán khoản vay dựa trên mức lãi suất ưu đãi ở thời điểm ban đầu, mà chưa thực sự lường trước nghĩa vụ tài chính trong suốt thời hạn vay. Khi chính sách ưu đãi kết thúc, lãi suất chuyển sang thả nổi, tiền gốc bắt đầu được thanh toán hoặc chi phí vốn tăng cao, bài toán tài chính có thể thay đổi đáng kể. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều người rơi vào thế bị động, nhất là khi nguồn thu nhập không tăng tương ứng với nghĩa vụ trả nợ.

Nhìn nhận về vấn đề này, ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia tài chính bất động sản cho biết, sai lầm phổ biến của người sử dụng đòn bẩy tài chính là chỉ tính toán khả năng trả nợ trong thời gian được hưởng lãi suất ưu đãi mà chưa lường trước nghĩa vụ tài chính khi khoản vay chuyển sang lãi suất thả nổi. Trong khi đó, ngay từ đầu, người vay cần xây dựng phương án tài chính cho cả hai giai đoạn, bao gồm thời gian ưu đãi và thời gian áp dụng lãi suất sau ưu đãi.

Người mua nhà chạy đua trả nợ ngân hàng trước khi hết ưu đãi lãi suất - Ảnh 2.

Ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia tài chính bất động sản.

"Chẳng hạn, với khoản vay thời hạn 20 năm, lãi suất ưu đãi 7%/năm trong 1 - 3 năm đầu, sau khi hết ưu đãi, lãi suất có thể tăng lên khoảng 10 - 13%/năm tùy ngân hàng. Nếu không tính đến mức lãi suất này ngay từ khi vay, người mua rất dễ rơi vào thế bị động khi chi phí trả nợ tăng lên", ông Kiên dẫn chứng.

Rủi ro càng lớn đối với những khoản vay được ân hạn cả gốc và lãi trong hai năm đầu. Trong thời gian này, người vay gần như chưa phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán, dễ hình thành cảm giác khoản vay không tạo ra nhiều áp lực tài chính. Tuy nhiên, khi thời gian ân hạn kết thúc, cả tiền gốc và lãi bắt đầu được tính vào nghĩa vụ trả nợ, khiến số tiền phải thanh toán hàng tháng có thể tăng vọt lên 30 - 40 triệu đồng. Nếu thu nhập không đủ bù đắp, người vay sẽ phải đối mặt với áp lực dòng tiền rất lớn.

Không chỉ chịu tác động từ việc lãi suất chuyển sang thả nổi, người vay hiện nay còn phải đối mặt với mặt bằng chi phí vốn cao hơn đáng kể. Theo ông Kiên, nếu lãi suất vay ở mức 12%/năm, khoản vay 3 tỷ đồng sẽ phát sinh khoảng 360 triệu đồng tiền lãi mỗi năm. Nếu tiếp tục nắm giữ tài sản trong hai năm, tổng chi phí lãi vay có thể lên tới khoảng 700 triệu đồng.

Đáng chú ý, áp lực này không chỉ hiện hữu ở những tài sản chưa tăng giá như kỳ vọng mà còn đặc biệt lớn đối với bất động sản chưa thể khai thác tạo dòng tiền. Chẳng hạn, nhà ở hình thành trong tương lai hoặc nhà đã bàn giao nhưng nằm tại khu vực chưa có nhu cầu thuê đủ lớn sẽ chưa thể tạo ra nguồn thu để bù đắp chi phí vốn. Khi đó, nhà đầu tư không chỉ phải dùng tiền túi để duy trì khoản vay mà còn phải cân nhắc liệu mức tăng giá kỳ vọng của tài sản có đủ bù đắp lãi vay và chi phí cơ hội của nguồn vốn hay không.

Trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng, một trong những phương án từng được người vay sử dụng để giảm áp lực tài chính là đảo nợ, tức tất toán khoản vay cũ và chuyển sang một khoản vay mới có lãi suất thấp hơn. Tuy nhiên, theo ông Kiên, cách thức này gần như không còn nhiều dư địa phát huy hiệu quả như trước.

Cụ thể, trước đây, khi khoản vay hết thời gian ưu đãi, người vay có thể tất toán khoản vay cũ rồi chuyển sang một gói tín dụng mới với lãi suất khoảng 6 - 8%/năm để giảm nghĩa vụ trả nợ. Nhưng hiện nay, trong khi lãi suất thả nổi của các khoản vay cũ vào khoảng 10 - 12%/năm, lãi suất của các khoản vay mới cũng đã tăng lên mức 10 - 13%/năm. Khoảng cách lãi suất không còn đáng kể, khiến việc chuyển đổi khoản vay khó mang lại hiệu quả tiết kiệm như trước.

Chưa kể, quá trình đảo nợ còn kéo theo nhiều khoản chi phí phát sinh. Theo ông Kiên, người vay có thể phải chịu phí trả nợ trước hạn khoảng 2 - 4%, phí bảo hiểm của khoản vay mới khoảng 1 - 2% và chi phí vay ngắn hạn để thu xếp tiền tất toán khoản vay cũ trong thời gian chờ ngân hàng giải ngân khoản vay mới. Tổng các khoản chi phí này có thể lên tới khoảng 3 - 5% giá trị khoản vay. Trong khi đó, tín dụng bất động sản đang được kiểm soát chặt chẽ hơn, khiến việc tiếp cận một khoản vay mới không còn dễ dàng như trước. Như vậy, thay vì giảm áp lực tài chính, việc đảo nợ trong bối cảnh hiện nay thậm chí có thể khiến người vay phải gánh thêm chi phí.

Từ thực tế trên, bài toán quan trọng đối với người mua nhà không chỉ là lựa chọn được khoản vay có lãi suất ưu đãi thấp, mà còn phải bảo đảm khả năng chi trả trong suốt vòng đời khoản vay. Để tránh rơi vào thế bị động, các chuyên gia khuyến nghị người mua cần đánh giá đầy đủ năng lực tài chính, thay vì chỉ dựa vào mức lãi suất ưu đãi ban đầu. Theo đó, người vay cần chủ động tính toán nghĩa vụ trả nợ trong kịch bản lãi suất tăng, đồng thời cân đối với thu nhập và các khoản chi tiêu thường xuyên.

Khi lựa chọn khoản vay, ngoài khả năng thanh toán ở giai đoạn đầu, người mua cũng cần đặc biệt lưu ý thời điểm hết ưu đãi, biên độ điều chỉnh lãi suất và các chi phí có thể phát sinh nếu trả nợ trước hạn hoặc chuyển đổi khoản vay. Đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến tổng chi phí vốn cũng như khả năng duy trì khoản vay về lâu dài.

Đối với người mua nhà lần đầu, nền tảng tài chính ban đầu càng cần được chuẩn bị thận trọng. Tốt nhất, người mua nên có sẵn khoảng 50 - 60% giá trị căn nhà và chỉ vay khoảng 50%, tối đa 60% giá trị tài sản. Với nhiều gia đình Việt Nam, nguồn tích lũy ban đầu có thể được bổ sung từ sự hỗ trợ của người thân, qua đó giảm quy mô khoản vay và áp lực trả nợ.

Tuy nhiên, tỷ lệ vay thấp không đồng nghĩa người mua có thể chủ quan với nghĩa vụ tài chính. Ngay cả khi chỉ vay 50 - 60% giá trị căn nhà, người mua vẫn cần tính toán kỹ dòng tiền và khả năng chi trả hàng tháng. Nếu phải dành hơn 50% thu nhập để trả nợ, áp lực tài chính sẽ rất lớn, đặc biệt trong trường hợp lãi suất tiếp tục tăng. Bởi suy cho cùng, khả năng sở hữu một căn nhà không chỉ được quyết định bởi việc có đủ tiền để mua ở thời điểm hiện tại, mà còn nằm ở năng lực duy trì khoản vay mà không làm mất cân đối đời sống tài chính trong nhiều năm tiếp theo./.

Ý kiến của bạn
Bình luận
Xem thêm bình luận

Đọc thêm

Thương hiệu dẫn đầu

Lên đầu trang
Top